Кітапбаев Б.

Жаңартылды 26.05.2025 10:12

Кітапбаев Бошай (Сәдуақас) (1923-2015) – жазушы, шежіреші, Социалистік Еңбек Ері, Ұлы Отан соғысының ардагері, экономика ғылымдарының кандидаты.

1923 жылы 2 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Жаңаүлгі ауылында дүниеге келген.
1941-1944 жж. Совет Армиясы қатарында болып, Ұлы Отан соғысына қатысқан, артиллерист, аға сержант. Соғыста ауыр жарақат алып, елге оралады.
1944-1955 жж. Катонқарағайауданында, Зырян қаласында партия және совет қызметтерін атқарған.
1955-1990 жж. – Шығыс Қазақстан облысы Большенарым ауданы (қазіргі Катонқарағай ауданы) Ленин атындағы колхозды басқарады.
1973-1978 жж. Талдықорған облысының КПСС XXII съезі атындағы колхозын басқарды.
1966 жылы Алматы ауылшаруашылығы институтын (қазір ҚазҒАУ) сырттай бітірген. 1970 жылы Мәскеу қаласында КПСС Орталық комитеті жанындағы қоғамдық ғылымдар Академиясында кандидаттық диссертация қорғады. Экономика ғылымдарының кандидаты.
 Б. Кітапбаев басшылығындағы колхоз аудан ғана емес, облыс көлемінде де үздік атанды. Жыл сайын ауылшаруашылығы өнімдері өндіруде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Мемлекетке жоспардағыдан екі есеге артық бидай, үш есе артық күнбағыс өткізілді. Ет, сүт, жүн тәрізді ауылшаруашылығы өнімдерін өткізудің бесжылдық жоспары асыра орындалып, кіріс алты миллионнан аса соманы құрады.
1970 жыл Ленин атындағы колхоз үшін ерекше табысты болды, әр гектардан - 26,4 центнер күнбағыс, 19,4 центнер картоп өнімдерін алды. Сүт өндіру жоспардағы 1700 орнына 1925 литрге өсті. Мемлекет қамбасына 139 мың центнер бидай құйылды, ол - жоспардың 295 пайызы. Кіріс 1993 мың соманы құрады.Еңбекшілердің әл –ауқаты артып, колхоз орталығы жаңаша келбетке енді.
КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1971 жылғы 8 сәуірдегі «Қазақ ССР ауыл шаруашылығы озаттарына Социалистік Еңбек Ері атағын беру туралы» Жарлығымен ауылшаруашылығы өндірісін өркендетудегі жетістіктері және мемлекетке ауылшаруашылығы өнімдерін өткізуде бесжылдық жоспарын асыра орындағаны үшін Б. Кітапбаевқа Социалистік Еңбек Ері атағы беріліп, Ленин ордені және «Орақ пен Балға» алтын медалі тапсырылды.   
Б. Кітапбаев  екі мәрте Ленин орденімен, Октябрь революциясы, І дәрежелі Отан соғысы, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған. Бос уақытында  шахмат ойнап, бәйге аттарын баптаған. Таным көкжиегі кең, қазақ, орыс әдебиетін, шежіре мен  тарихты  жақсы білген. Қазақстан Алтайы туралы «Тоғыз таңбалы Найман», «Шежіре», «Айта-айта Алтайды, Бошай ата қартайды»  атты  кітаптардың авторы.
Шығыс Қазақстан облысының,  Катонқарағай ауданының Құрметті азаматы. КПСС XXV съезінің делегаты.
2015 жылы 7 қыркүйекте Өскемен қаласында қайтыс болып, Өскеменде жерленді.
2019  жылы Социалистік Еңбек Ері, Ұлы Отан соғысының ардагері, Бошай Кітапбаевты еске алу үшін  Шығыс Қазақстан облысы бойынша шахматтан турнир өткізілді.

 

Б. Кітапбаевтың шығармалары

Произведения Китапбаева Б.

Кітаптар - Книги

Кітапбаев, Б. Шежіре [Мәтін] : тоғыз таңбалы найман / Б. Кітапбаев. - [Б. м.] : [б. ж.], 1992. - 598 б.

Кітапбаев, Б. Шежіре [Мәтін] / Кітапбаев Б. - Алматы : Қайнар, 1994.

Кітапбаев, Б. Шежіре [Мәтін] / Б. Кітапбаев. - Алматы : Қайнар, 1994 - .

2-ші бөлім : Тоғыз таңбалы Найман. - 275 б.

Кітапбаев, Б. Тоғыз таңбалы Найман [Мәтін] : шежіре / Б. Кітапбаев.

Т.1 : Ергенекті: Саржомарт, Бура, Жеті Көкжарлы. - 3-ші бас., толықт. - Өскемен : Рекламный Дайджест, 2008. - 445 б.

Кітапбаев, Б. Айта-айта Алтайды, Бошай ата да қартайды [Мәтін] / Б. Кітапбаев. - Өскемен : Рекламный Дайджест, 2012. - 500 б.

Кітапбаев, Б. Жылы пікіріміз ешқашан өзгермейді / Б. Кітапбаев // Бердібектің берекелі белестері [Мәтін]. - Алматы : Қаламгер, 2013. - 328 б. - Авторлар туралы мәлімет : 301 б.

Б. Кітапбаевтың мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары

Публикации Б. Китапбаева в периодических изданиях и сборниках

 

Кітапбаев, Б. Жылқы - табысты түлек [Мәтін] / Б. Кітапбаев, Р.Суханов // Коммунизм туы. - 1982. - 12 февраля.

Кітапбаев, Б. Сағындым еспе Шорғаны... [Мәтін] / Б. Кітапбаев // Ленин туы. - 1989. - 4 май.

Кітапбаев, Б. Мақажан ақын және басқалар [Мәтін] / Б. Кітапбаев // Арай. - 1990. - 1 қыркүйек. - Б. 4.

Кітапбаев, Б. Таңырық ақынның елге айтқаны [Мәтін] / Б. Кітапбаев // Арай. - 1991. - 16 наурыз. - Б. 3-4.

Кітапбаев, Б. Мұса би [Мәтін] / Б. Кітапбаев // Дидар. - 1993. - 19 қазан.

Кітапбаев, Б. Аға сұлтан Қисық туралы [Мәтін] : [өлкеміздің шежірелі тарихынан] / Б. Кітапбаев // Дидар. - 1995. - 23 желтоқсан.

Кітапбаев, Б. Кісінің кісісі еді Құмаш деген... [Мәтін] : [халық мұғалімі Қ.Нұрғалиевтің 70 жылдық мерейтойынан кейінгі ой] / Б. Кітапбаев // Дидар. - 1995. - 4 қараша.

Кітапбаев, Б. Қайран Құмаш, қайсар Құмаш [Мәтін] : [халық мұғалімі Қ.Нұрғалиев туралы толғаныс] / Б. Кітапбаев // Егемен Қазақстан. - 1995. - 27 қазан.

Кітапбаев, Б. Оралханның орны бөлек еді ғой [Мәтін] / Б. Кітапбаев // Дидар. - 2003. - 18 наурыз. - Б. 3.

Кітапбаев, Б. Алты Алаштың ардағы [Мәтін] / Б. Кітапбаев // Дидар. - 2005. - 23 сәуір.

Кітапбаев, Б. Ахаңның Ақтеңізден алты алашқа айтқан сәлемі [Мәтін] / Б. Кітапбаев // Дидар. - 2006. - 9 қыркүйек. - Б. 6.

Кітапбаев, Б. Алтайдағы алтын ұя [Мәтін] / Б. Кітапбаев // Егемен Қазақстан. - 2007. - 14 қыркүйек. - Б. 7.

Кітапбаев, Б. Алтайдағы алтын ұя [Мәтін] / Б. Кітапбаев // Дидар. - 2007. - 6 қыркүйек. - Б. 3.

Кітапбаев, Б. Тағылған жеке-дара жұлдыз еді, Алтайдың алтын шекпен жағасына... [Мәтін] / Б. Кітапбаев // Дидар. - 2009. - 22 маусым.- Б. 5.

Кітапбаев, Б. Өтпейтін өмір, сынбайтын темір жоқ [Мәтін] : [халық мұғалімі Қ. Нұрғалиев туралы естелік] / Б. Кітапбаев // Дидар. - 2011. - 14 шілде. - Б.7.

Кітапбаев, Б. Парталас, майдандас достар едік [Мәтін] : [халық мұғалімі, соғыс ардагері Қ. Нұрғалиев туралы] / Б. Кітапбаев // Ертіс өңірі. - 2011. - 18 мамыр. - Б.10.

Кітапбаев, Б. Кісілігін кір шалмаған [Мәтін] : [белгілі қоғам қайраткері М. Ә. Сужиковтың кісілік келбеті туралы] / Б. Кітапбаев // Ертіс өңірі. - 2011. - 5 қаңтар. - Б.13-14.

Кітапбаев, Б. Бәйге аттарымды Рахман қайнарына түсіретінмін [Мәтін] : [еңбек ардагері Бошай Кітапбаев туралы / Б. Кітапбаев; сұхбат. Д. Анаш // Дидар. - 2013. - 13 тамыз.- Б. 5.

Кітапбаев, Б. Алтайдың Ақтан ақыны [Мәтін] : естелік / Б. Кітапбаев // Нұрбаев А. Шығармалары : айтыстар, поэмалар, проза. арнаулар, естеліктер. - Алматы : Орхон баспа үйі, 2019. - Т. 2. - Б. 232-237.

Кітапбаев, Б. Ұзақ өмірдегі ойда қалған үзіктер / Б. Кітапбаев. - Мәтін // Арай. - 2023. - 2 маусым.- Б. 6.

Кітапбаев, Б. Өмірдің есте қалған кей сәттері... / Б. Кітапбаев. - Мәтін // Дидар. - 2023. - 22 шілде.- Б.4.

 

Б. Кітапбаев туралы мақалалар

Статьи о Б. Китапбаеве

 

Әбуғалиев, М. Партия солдаты [Мәтін] / М. Әбуғалиев // Коммунизм туы . - 1971. - 14 апрель.

Әбуғалиев, М. Өмірі оның өнеге [Мәтін] / М. Әбуғалиев // Қазақстан ауыл шаруашылығы. - 1971. - №10.- Б. 52-54.

Салықов, К. Бошай Кітапбаев ағайға жауап хат [Мәтін] / К. Салықов // Дидар. - 1992. - 30 сәуір. - Б. 4.

Әбдірахманұлы, Е. Алтай азаматы [Мәтін] : [Еңбек Ері Б. Кітапбаев 75 жаста] / Е. Әбдірахманұлы // Дидар. - 1998. - 18 қыркүйек.

Қаңтарбаев, Ә. Алтайдағы аңыз-аға! [Мәтін] / Ә. Қаңтарбаев // Қазақ әдебиеті. - 2003. - 26 қыркүйек. - Б. 14.

Қаңтарбаев, Ә. Аман жүріңіз, Алтайдағы аңыз-аға! [Мәтін] / Ә.Қаңтарбаев // Дидар. - 2003. - 30 тамыз. - Б. 6.

Алтайдың қайсар ұланы [Мәтін] : [ҰОС-ның жауынгерлері жайлы] // Арай. - 2012. - 14 наурыз. - Б.2.

Бельгер, Г. Мен мақтан ететін Бошай аға [Мәтін] : [Социалистік Еңбек Ері, әйгілі атбегі, шежіреші Б. Кітапбаевтың жаңа кітабы туралы] / Г. Бельгер // Дидар. - 2012. - 10 қараша. - Б. 5.

Кенжеханұлы, М. Бошай ата Алтайын аялаумен келеді [Мәтін] : [А.С. Пушкин атындағы облыстық кітапханада қазыналы қарттың жаңа кітабының тұсаукесері өтті] / М. Кенжеханұлы // Дидар. - 2012. - 15 қыркүйек.- Б.1-2.

Мүсірепов, Ғ. Бошайдың үш қарасы [Мәтін] / Ғ. Мүсірепов // Мүсірепов, Ғ. Таңдамалы шығармалары. - Алматы : Қазақпарат, 2012. - Б. 522-526.

Арман, А. Бошай ата - 90 жаста [Мәтін] / А. Арман // Алдаспан. - 2013. - 15 тамыз. - Б.15.

Елубай , О. Аймақтың ақсақалы [Мәтін] : [Б. Кітапбаев жайлы] / О.Елубай // Егемен Қазақстан. - 2013. - 16 тамыз. - Б.10.

Қабылов, М. Өр Алтайдың бұлбұлы [Мәтін] : [қазақтың ұлтжанды азаматы, Социалистік Еңбек Ері, ғалым Бошай Кітапбаевтың 90 жылдық мерейтойына арнау ] / М. Қабылов // Дидар. - 2013. - 16 қаңтар. - Б.5.

Мұсабаев, Х. 100-ге жет айналайын, Бошай көкем! [Мәтін] : [Социалистік Еңбек Ері Бошай Кітапбаевқа арнау] / Х. Мұсабаев // Дидар. - 2013. - 20 шілде. - Б. 2.

Салықбаев, Б. Батылдығы басым Бошекең [Мәтін] : [Б. Кітапбаев жайлы] / Б. Салықбаев // Өскемен. - 2013. - 15 тамыз. - Б. 6. 

Тоқтаубай, М. Бошай аға Зайсанды басқарған [Мәтін] / М. Тоқтаубай // Достық. - 2014. - 15 қазан. - Б. 2.

Тоқтаубай, М. Бошайдың Зайсанда да ізі қалған : [Б. Кітапбаев туралы] / М Тоқтаубай // Дидар. - 2014. - 18 желтоқсан (№147). - Б. 15 

Бошай Кітапбаев өмірден озды [Мәтін] : [қазанама] // Ертіс өңірі. - 2015. - 9 қыркүйек. - Б.19.

Елеукенов. Ш. "Жаны ақын Бошай" [Мәтін] / Ш. Елеукенов // Қазақ әдебиеті. - 2016.- 5 -11 тамыз. - Б. 11.

Кітапбаев, М. Өр Алтайдың жүйріктері [Мәтін] / М. Кітапбаев // Дидар. - 2016. - 2 шілде. - Б.16.

Кітапбаев, М. Өр Алтайдың жүйріктері [Мәтін] : [өр Алтайдың атпал азаматы, белгілі атбегі, шежіреші қарт Б. Кітапбаевтың бәйге жылқылары туралы] / М. Кітапбаев // Ертіс өңірі. - 2016. - 3 тамыз. - Б.10-11. 

Төр Алтайдың абызы атанған еді... [Мәтін] : [Ұлы Отан соғысының ардагері, Еңбек Ері, шежіреші қарт Бошай Кітапбаев туралы] / әзірлеген: Байбура // Дидар. - 2017. - 13 сәуір.- Б.27.; 20 сәуір.- Б.27; 27 сәуір. - Б.27; 4 мамыр.- Б.27; 11 мамыр. - Б. 27 ; Дидар. - 2017; 18 мамыр. - Б.27. 

Болатұлы, Т. Бошай Кітапбаевты еске алуға арналады [Мәтін] / Т. Болатұлы // Дидар. - 2019. - 29 қазан. - Б. 29.

Қанапинов, С. Туған ауылыма мектеп салғаным әлі есімде : [Бошай Кітапбаевтың 100 жылдығына орай] / С. Қанапинов. - Мәтін // Арай. - 2023. - 3 ақпан. - Б. 3 

Құндызбаев, Ж. Ерлігі мен батылдығы керемет еді : [Бошай Кітапбаевтың 100 жылдығына орай] / Ж. К. Құндызбаев. - Мәтін // Арай. - 2023. - 24 ақпан. - Б. 3.

Назырбаев, Қ. Алтайдың аңыз адамы : [Бошай Кітапбаевтың 100 жылдығына орай] / Қ. Назырбаев. - Мәтін // Жас алаш. - 2023. - 2 наурыз. - Б. 4.

Құндызбаев, Ж. Ерлігі мен батылдығы керемет еді : [Бошай Кітапбаевтың 100 жылдығына орай] / Ж. К. Құндызбаев. - Мәтін // Арай. - 2023. - 24 ақпан.- Б.3.

Қанапинов, С. Ауылыма мектеп салғаным әлі есімде... : [Үлкен Нарын ауданына қарасты Алтынбел ауылындағы мектеп туралы] / С. Қанапинов . - Мәтін // Дидар. - 2023. - 26 қаңтар.- Б.10. ; Арай. - 2023. - 3 ақпан.- Б.3

Назырбаев, Қ. Алтайдың аңыз адамы : [Бошай Кітапбаевтың 100 жылдығына орай] / Қ. Назырбаев. - Мәтін // Жас алаш. - 2023. - 2 наурыз.- Б.4

Ибраев, А. Бошайдың үшқарасы-қазақтың қазанаттары / А. Ибраев. - Мәтін // Арай. - 2023. - 7 сәуір.- Б.6

Қаңтарбаев, Әлібек. Ақиқат пен аңыз : [Кітапбаев Бошайдың 100 жылдығына орай] / Ә. Қаңтарбаев. - Мәтін // Арай. - 2023. - 14 сәуір.- Б.6

Октябрь, А. Жасай бер жақсылық жасағы / А. Октябрь. - Мәтін // Егемен Қазақстан. - 2023. - 20 маусым.- Б.1,6

Мүсірепов Ғ. Бошайдың үш қарасы / Ғ. Мүсірепов. - Мәтін // Дидар. - 2023. - 29 шілде.- Б.3.

Иманғали, М. Өмірі өнегеге, тағдыры тағылымға толы : [шығыстың абыз ақсақалы Б. Кітапбаев 100 жаста] / М. Иманғали. - Мәтін // Дидар. - 2023. - 24 тамыз.- Б.7.

Интернет-сілтемелер

Интернет-ссылки 

Китапбаев Бошай [Электронный ресурс] // Википедия - открытая энциклопедия : сайт. - Режим доступа : https://ru.wikipedia.org/wiki/Китапбаев,_Бошай_Китапбаевич (09.01.18)

Китапбаев Бошай [Электронный ресурс] // Герои страны : сайт. - Режим доступа : http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=20302 (09.01.18)

 

Көбдіков Т.

Жаңартылды 07.10.2024 09:51

Көбдіков Төлеу (1874-1954) – ақын

 

1874 ж. 15 наурызда Қарқаралы уезі, Дағанды болысында (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданы, Баршатас ауылы) дүниеге келген. Он екі жасында өзінің суырып салмалық қасиетімен алғашқы өлеңдерін шығара бастаған. Төлеу Көбдіков – ақындар отбасынан шыққан. Анасы – Қуандық, ұлы Абаймен сөз таластырып, өзінің суырып салмалық өнерімен танылған. Ұлы Абаймен өмірінің соңына дейін дос болған, Төлеу де Абаймен кездесіп тұрған. Оның әңгіме, өлеңдерін тыңдап, кейін естеліктерінде қалдырған. Ол өмір бойы Абайды ұстаз тұтқан. Төлеу ақынның Абаймен кездесулері 

Біздің тарихымыздың қауіп-қатерге толы жылдары Т. Көбдіковтың да тағдырына әсерін тигізді. Ол он жыл бойы (1924-1934) Қарқаралы түрмесінде қамауда болды, журналист А. Садуақасов «ақынның өзі де  не үшін тұтқындалғанын білмеді» деп жазды. 30 жылдардың аяғында қуғын-сүргіннен қашып, Барнаулға қоныс аударады. Тек 1940 ж. Әрхам Кәкітайұлының іздеу салуымен табылып, туған жерге оралады. Т. Көбдіковтың суырыпсалма ақындығы әсіресе 1943-1946 жж. ашылып, ол республикалық және облыстық айтыстарға қатысады. 

1943 ж. шілде-тамыз айында ғана газет беттерінде қаламгердің «Ақшоқы бөктерінде», “Алып күшті Отаным”, “Жаудан жерім тазарады” т.б. өлеңдері жарық көреді. Ақын өлеңдерінде Отан, халықтар достығын, халықтың шығармашылық еңбегін жырлайды. 1940 жылы Шығыс Сібірден Семейге келіп, біраз уақыт тұрады. Мұхтар Әуезов оның ерекше талантын жоғары бағалаған. 

1954 ж. Төлеу Көбдіковке «Қазақ ССР-нің халық ақыны» деген атақ берілді. 

«Сарыарқа», «1916», «Жеңіс серті», «Ұлдарым», «Төлегенге», «Жаудан жерім тазарады» и др., поэмы «Абай тойы» (1945), толғау «Қазақстан» (1946) т.б. өлеңдердің авторы. 

Ақын шығармалары «Алып күшті Отаным» (1948), «Өмір жыры» (1953), «Өлеңдер» (1955), «Жырларым» (1975) атты жинақтарда жарық көрген.  

Қаламгер 80 жасында 1954 ж. 23 қарашада қайтыс болады. Өзінің аманаты бойынша ол Шар өңіріндегі биік жартасқа жерленген. 

Т. Көбдіков шығармалары

Произведения Т. Кобдикова

Кітаптар - Книги

Көбдіков, Т. Алып күшті Отаным [Мәтін]: өлеңдер жинағы / Т. Көбдіков. - Алматы: Қазмемкөркемәдеббас, 1948. - 130 б.

Көбдіков, Т. Өмір жыры [Мәтін] : таңдамалы өлеңдер. - Алматы: / Т. Көбдіков. - Алматы: Қазмемкөркемәдеббас, 1953. - 48 б.

Көбдіков, Т. Жырларым [Мәтін]: таңдамалы өлеңдер /Т.Көбдіков. - Алматы: Жазушы, 1975. - 207 б.

Көбдіков, Т. Өлеңдері [Мәтін] / Т. Көбдіков. - Алматы: Қазмемкөркемәдеббас, 1955. - 240 б. 

Мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары

Публикации в периодических изданиях и сборниках

Көбдіков, Т. Алтын заң [Мәтін] / Т. Көбдіков // Екпінді. - 1950. - 5 желтоқсан. - Б. 2.

Көбдіков, Т. Заманым [Мәтін] / Т. Көбдіков // Екпінді. - 1950. - 5 желтоқсан. Б. 2.

Көбдіков, Т. Даңқты күн [Мәтін] / Т. Көбдіков // Екпінді. - 1952. - 5 октябрь. - Б. 4.

Көбдіков, Т. Асыл сөздің арнасы [Мәтін] : Абайға арналған / Т. Көбдіков // Семей таңы. - 1971. - 29 май. - Б. 3.

Көбдіков, Т. Шұбартау [Мәтін] / Т. Көбдіков // Семей таңы. - 1974. – 7 июнь. - Б. 2.

Көбдікұлы, Т. Ұлы ақын жайлы естеліктерден [Мәтін] / Көбдікұлы Т., Құрымбайұлы М. // Жалын. - 1994. - № 5-6. - Б. 247-262 б.

Көбдіков, Т. Төлеу сөзі [Мәтін] / Т. Көбдіков // Абай. - 2003. - №4.- Б.44-52. 

Көбдіков, Төлеу. Ақын тойы : [Абайдың 100 жылдық тойы] / Т. Көбдіков // Абай. - 2025. - №4. - Б. 20-29

Т. Көбдіковтың өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер

Литература о жизни и творчестве Т. Кобдикова

Тұрысбекова, Ж.Қ. Төлеу Көбдіковтің әдеби мұрасы [Мәтін] : филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / Ж.Қ. Тұрысбекова. - Алматы, 2003. - 29 б. Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана

. - Семей : Талант, 2005. – Төлеу Көбдіков: б.46-47.

Жарма ақындары [Мәтін] : антологиялық жинақ. 1-ші кітап / құрастырған М. Иманжапаров, М. Зүкенұлы. - Семей : Үш биік, 2010. - 328 б.

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы». - 2014. - Көбдіков Төлеу: б. 398.  

1950-2000

Өміржанов, Ә. Екі өлеңнің тарихы [Мәтін] / Ә. Өміржанов // Қазақ әдебиеті. - 1959. - 15 март. - Б.2.

Алтынбаев, Қ. Тұлпар талант [Мәтін] / Қ. Алтынбаев // Семей таңы. - 1974. - 3 январь. - Б. 3.

Әміренов, Т. Аяулы азамат, ардагер аға [Мәтін] /Т.Әміренов // Семей таңы. - 1974. - 2 март. - Б.3.

Сәрсекеев, М. Ел ардагері [Мәтін] / М.Сәрсекеев // Семей таңы. -1974. - 8 июнь. - Б. 4.

Алтаев, К. Ақын және ұрпақтары [Мәтін] / К.Алтаев // Семей таңы. - 1975. - 24 июнь. - Б. 3.

Алтынбаев, Қ. Ұлы өзеннің арнасы [Мәтін] / Қ. Алтынбаев // Семей таңы. - 1989. - 12 сентябрь. - Б. 4.

Төлеу ақынның туған жерге оралуы [Мәтін] // Жаңа өмір. - 1989. - 12 сентябрь. - Б.3.

Қаймолдин, О. Өнер өрінде өткен ақын [Мәтін] / О. Қаймолдин // Жаңа өмір. - 1990. - 9 қаңтар. - Б.2.

Алтынбаев, А. Шардағы ақын тойы. [Мәтін] : [Т.Көбдіковтың 125 жылдық мерейтойынан] / А.Алтынбаев // Дидар. - 1999. -6 шілде.- Б.4.

Ахметуллин, М. Рухы алдында бас иеміз. [Мәтін] : [халық ақыны Т.Көбдіковтың туғанына 125 жыл] / М.Ахметуллин // Семей таңы. - 1999. - №10-16 маусым.- Б.3.

Зүкенов, М. Тойтөбенің баурайындағы той- думан. [Мәтін] : [халық ақыны Т.Көбдіковтың туғанына 125 жыл] / М.Зүкенов // Семей таңы. - 1999. - 24-30 маусым.- Б.4.

Құлжанбеков, Е. Біз Төлеудің ұрпағымыз. [Мәтін] : [Т. Көбдіковтың туғанына 125 жыл толуына орай] / Е.Құлжанбеков // Семей таңы. - 1999. - №10-16 маусым. - Б.3.

Сәрсекеев, М. "Ақылды адам арманмен егеспейді" [Мәтін] : [Cемейде жазушы М.Сәрсекеевтің "Бес тұғыр" кітабы жарық көрді. Бұл жинаққа Т. Көбдіковтың,Н.Баймұратовтың, С.Әлімбетовтың, Ш.Әбеновтың, К Тұрғанбаевтың өлеңдері енген. / М. Сәрсекеев // Семей таңы. - 2000. - 1 қыркүйек. - Б. 4.

Тұрысбекова, Ж. Саф алтынды тот баспас [Мәтін] / Ж. Тұрысбекова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2000. - №8. - Б.49-51.

Ибраева, С. Төлеу ақын жайлы бір үзік сыр [Мәтін] / С.Ибраева // Абай. - 2003. - №4.- Б.53-54.

Берікболов, Қ. Бір айтыстың сыры [Мәтін] : [электрондық ресурс] : [халық ақыны Т. Көбдіковтың туғанына 130 жыл] / Қ. Берікболов // Семей таңы . - 2004. - 14 мамыр. - Б.5.

Берікболов,Қ. Төкпе ақын еді [Мәтін] / Қ. Берікболов // Дидар. - 2004. - 26 маусым. - Б. 5.

Берікболов, С. Туған елім [Мәтін] / С. Берікболов // Ертіс өңірі. - 2004. - 29 сәуір. - Б.27.

Жұмабаев, М. Ақындар шықты айтысқа, Сарыарқаның ескен желіндей [Мәтін] : [Т. Көбдіковтың туғанына 130 жыл толуына орай] / М. Жұмабаев // Ертіс өңірі. - 2004. - 8 шілде. - Б.4.

Зүкенов, М. Төлеу ақын ақ батасын беріпті [Мәтін] / М.Зүкенов // Семей таңы. - 2004. - 27 тамыз. - Б.3.

Құлжанбеков, Е. Төлеудің елге оралуы [Мәтін] / Е.Құлжанбеков // Рауан - Восход. - 2004. - 12 наурыз. - Б.5.

Терең ойлы ақын [Мәтін] : [ақын Т. Көбдіковтың туғанына 130 жыл] // Рауан - Восход. - 2004. - 12 наурыз. - Б.5.

Төкпе ақын Төлеу Көбдіков [Мәтін] // Аякөз жаңалықтары. - 2004. - 28 ақпан. - Б. 2.  

Тұрысбекова, Ж. Т. Көбдіковтың өмірі мен шығармашылығы [Мәтін] / Ж. Тұрысбекова // ШҚО педагогика жаршысы. - 2008. - № 2.- Б.71-72.

Иман-Жапар, М. Бір суреттің сыры [Мәтін] / М. Иман-Жапар // Ертіс өңірі. - 2009. - 3 маусым.- Б.12.

Мағауина, З. Халық ақыны Төлеу Көбдіковке - 135 жыл [Мәтін] / З. Мағауина // Семей таңы. - 2009. - 2 сәуір. - Б. 3.

Кашаку, Г. Төлеу Көбдіковтың елінде [Мәтін] : [халық ақыны Т. Көбдіков туралы] / Г. Кашаку // Мәдениет жаршысы / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2011. - N 8.- Б.4-9.

Елтайдың алдында ел мұңын жырлаған ақын [Мәтін] : [Т. Көбдіков жайлы] // Уақыт тынысы - Пульс времени. - 2012. - 31 мамыр. - Б.3.

Таттимбетова, К. О. Төлеу Көбдіков лирикасындағы ұлт-азаттық сарын [Мәтін] / К. О. Таттимбетова // ҚазҰУ хабаршысы. - Алматы, 2012. - N 2.- Б.162-164.

Таттимбетова, К. О. Төлеу Көбдіков поэзиясының көркемдік кестесі [Мәтін] / К. О. Таттимбетова // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы. - Алматы, 2012. - N 5-6. - Б.221-225.

Төлеуұлы, М, Әкемді ресейден көшіріп алған Мұхтар Әуезов болатын [Мәтін] : [ақын Төлеу Көбдіков туралы.] / М. Төлеуұлы // Дидар. - 2012. - 6 сәуір. -Б. 5.

Ботабаева, А. Тамырын тереңге жайған [Мәтін] : [ақын Төлеу Көбдіковке арналған көрме ашылды] / А. Ботабаева // Алдаспан. - 2014. - 25 желтоқсан.- Б.4.

Мұратқызы, Ш. Халық мұңын жырлаған ақын [Мәтін] : [хлық ақыны Төлеу Көбдіковтың туғанына 140 жыл.] / Ш. Мұратқызы // Ертіс өңірі . - 2014. - 5 қараша. - Б.10-11.

Мұратқызы, Ш. Заманның зарын айтқан Төлеу ақын [Мәтін] : [халық ақыны Т.Көбдіков туралы] / Ш. Мұратқызы // Дидар. - 2015. - 24 желтоқсан. - Б.22.

Мұратқызы Ш. "Шешем ақын болған соң сеніп жүрмін..." [Мәтін] / Ш. Мұратқызы // Абай. - 2015. - №1.- Б.70-76. 

Мұратқызы, Ш. Өлең сөз ұялаған таңдайына : ақын Төлеу Көбдіков туралы / Ш. Мұратқызы. - Мәтін (визуалды) // Семей таңы. - 2024. - 22 тамыз (№101). - Б. 2.
Байділдә, Ш. Сөз құдіреті тоқтатқан күш : ақын Төлеу Көбдіков туралы / Ш. Байділдә. - Мәтін (визуалды) // Семей таңы. - 2024. - 22 тамыз (№101). - Б. 2.
Жолымбет, Қ. Ақынын ардақтаған ел озады : [Жармада Төлеу Көбдіковтің 150 жылдық мерейтойы өтті] / Қ. Жолымбет. - Мәтін (визуалды) // Семей таңы. - 2024. - 27 тамыз (№103). - Б. 3.

***

Гайнуллина Ф.А. Литература Семипалатинского Прииртышья: Учебное пособие.- Семипалатинск: Б. и., 2002.- 132 с.: портр.

Монастырева, З. Его голос звучит и сегодня: [К 125-летию акына Толеу Кобдикова]// Рудный Алтай.- 1999.-5 июня.

Интернет ресурстар

Интернет ресурсы:

Толеу Кобдиков [Электронный ресурс] : [песни] // Официальный интернет-ресурс: сайт. – Режим доступа :http://myz.nur.kz/artist-7594-kobdikov-toleu (04.11.2018)

Толеу Кобдиков [Электронный ресурс] : [биография] // Официальный интернет-ресурс восточно-казахстанского архитектурно-этнографического и природно-ландшафтного музея - заповедника : сайт. – Режим доступа : http://etnografiavko.kz/etno7_files/vustavki46.html (04.11.2018)

Климов А. Л.

Жаңартылды 24.12.2025 10:28

Климов Анатолий Леонтьевич - ақын, еңбек ардагері, Ұлан аудандық газетінің тілшісі.

1 қаңтар 1940 жылы Шығыс Қазақстан облысы Таврия ауданының (қазіргі Ұлан ауданы) Восточное ауылында дүниеге келген. Анатолий Леонтьевич төрт жыл әскери-теңіз күштері қатарында қызмет етті. Қызмет еткен жылдары - 1960 жылдардың басында болды. Қызметтен кейін екі жоғары білім алып, туған Ұлан ауданына оралып, мұғалім болды, 40 жыл кәсіптік-техникалық білім беру училищесінде, совхоз-техникумда сабақ берді. Зейнеткерлікке шыққанға дейін Герасимовка, Донское, Саратовка ауылдарының орта мектептерінде директор болған.

Поэтикалық жолға деген сүйіспеншілік жас Анатолийді мектеп орнынан бастап жарықтандырды. Анатолий Леонтьевич күнделікті оқиғалар туралы, саяси, тарихи оқиғалар туралы, Табиғат туралы поэтикалық жолмен әңгімелейді.

Еңбек сіңірген демалысқа шыққаннан кейін, белсенді өмірлік ұстанымы бар Анатолий Леонтьевич 20 жылдан астам Саратов ауылдық округінің ардагерлер кеңесінің төрағасы болып жұмыс істеді. Сонымен қатар, Анатолий Леонтьевич облыстық, республикалық түрлі деңгейдегі әдеби байқауларға қатысқан.

Ұлан ауданы, ел тарихында баға жетпес із қалдырған туған жерге, жерлес адамдарға арналған төрт өлең жинағының авторы. 2024 жылы шыққан поэтикалық жинақ «Справедливый Казахстан - Моя Мечта» деп аталады, онда оқырмандар қазақтың ұлы ақыны - Абай Құнанбаевты, мемлекет және қоғам қайраткері Дінмұхамед Қонаевты және басқаларды еске алуға арналған автордың өлеңдерімен танысады.

«Еңбек ардагері», «КСРО-ның фашистік Германияны жеңгеніне 20 жыл», «Лениннің туғанына 100 жыл», «Ұлан ауданына 90 жыл» медальдарымен марапатталған.

Мағжан Жұмабаев атындағы өлеңдер конкурсына қатысқаны үшін (2015 ж.), Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күніне орайластырылған конкурсқа қатысқаны үшін кітапхана мен Тұңғыш Президент Қорының Алғыс хаты (2016 ж.), Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күніне орайластырылған ашық конкурсқа қатысқаны үшін Тұңғыш Президент кітапханасының сертификатымен (2017 ж.) марапатталған.

А. Л. Климовтың шығармалары
Произведения Климова А. Л.

Климов, А. Абаю : Стихи / Климов А. - Текст : непосредственный // Степная Таврия. - 1995. - 27 мая

А. Л. Климов туралы әдебиет
Литература о А. Л. Климове

Оркушпаева, Н. Анатолий Климов: "Не поэт я, но живу искусством" : [о восточно-казахстанском писателе и журналисте А. Климове: стихотворение "Возрождение степи"] / Н. Оркушпаева // Рудный Алтай. - 2016. - 29 сентября. - С. 6
Шакенова, Г. Верный принципам честности и справедливости : [85 лет со дня рождения ветерану труда поэту А. Л. Климову] / Г. Шакенова // Ұлан айнасы. - 2025. - 10 января (№ 1-2).- С. 5.

Кобзев Ю.

Жаңартылды 06.09.2022 21:24

Кобзев Юрий Михайлович (18.02.1947 ж.) – журналист, ақын.

1947 жылы 18 ақпанда Шығыс Қазақстан облысының Шемонаиха қаласында дүниеге келген. 1966 жылы мектепті алтын медальмен аяқтап, сол жылы «Ленинское знамя» аудандық газеті редакциясына жұмысқа орналасады және С.М. Киров атындағы ҚазМУ-ға (қазіргі Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) сырттай оқуға түседі. Аталған университетті 1972 жылы жақсы аяқтайды. Студент кезінде-ақ, КСРО Журналистер одағына енген. Юрий Михайловичтің қысқа ғана еңбек жолы журналистика саласымен тығыз байланысты. «Ленинское знамя» аудандық газеті редакциясының ақпарат бөлімінде, кейін 1970 ж. редакцияның өнеркәсіп бөлімін басқарған, ал 1972 ж. қаңтардан – «Ленинское знамя» газеті редакторының орынбасары қызметін атқарған. Оқырмандар Юрий Михайловичтің әр мақаласын асыға күтетін, себебі олар жарқын, образды әрі қызықты болып келетін. Өлеңді мектеп қабырғасынан бастап жаза бастаған, олар газет беттерінде де жарық көрген, тіпті Менделеев кестесін де өлең ұйқастарына қосқан. Құрдастарының естеліктеріне сүйенсек, бұл жүректен шыққан шынайы өлең жолдары екен. Алайда өте қарапайым әрі маңыздылығымен бағалы болған. Көптеген өлеңдері Нелли Рау және өзге де музыканттардың әндеріне арқау болған. Ю.М. Кобзев КСРО Журналистер одағының белсенді мүшесі болған. 1975 ж. 9 желтоқсанда 28 жасында ұзақ аурудан кейін қайтыс болады.

 

Интернет ресурстар

Интернет-ресурсы

Кобзев Ю.М. [Электронный ресурс] [биография] // официальный сайт Шемонаихинской центральной районной библиотеки - Режим доступа http://shemlibrary.kz/index.php/novosti/8-shemonaikha-literaturnaya/12-kobzev-yurij-mikhajlovich