Мәдениет және өнер қайраткерлері Бейнелеу өнері Суретшілер На русском Ақын жазушыларМұқатай Ж. К.
- Жаңартылды 05.09.2022 22:17
Мұқатай Жанаргүл Көкенайқызы (1969) - журналист, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі.
1969 жылдың 3 қазанында Шығыс Қазақстан облысының Күршім ауданында үлкен отбасында дүниеге келген. 1987 жылы осы аудандағы Зеленое (бүгінде Алғабас) ауылындағы орта мектепті тәмамдаған. 1987 жылы Алматының Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің журналистика факультетінің күндізгі бөліміне оқуға түсіп, 1992 жылы аяқтаған. 1997 жылдан бері «Дидар» газетінде еңбек етіп келеді. Мақалалары облыстық, республикалық баспасөзде жарияланып жүр.
Жанаргүл Көкенайқызы – отандық ақпарат айдынында аты белгілі кәсіби журналист, облыстық «Дидар» газетінің экономика бөлімінің редакторы. Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі. Шығыс Қазақстан облысы әкімі сыйлығының екі мәрте иегері. Қазақстандық бұқаралық ақпарат құралдары арасында өткен «Қазақстандағы түсті металлургия өнеркәсібінің өркендеуі», «Инновациялық-индустриалды даму – ел болашағы» атты салалық республикалық конкурстардың жеңімпазы.
2021 жылы шығыс өңірінің тарихынан, экономикасынан, ауыл, ел тарихынан сыр шертетін «Жанарымдағы әлем» атты алғашқы кітабы жарық көрді.
Ж. Мұқатай шығармалары
Произведения Ж. Мукатай
Кітаптар - Книги
Мұқатай Ж., Жанарымдағы әлем [Мәтін] / Ж. Мұқатай. - Өскемен: Шығыс ақпарат баспаханасы, 2021. – 332 б.
Ж. Мұқатайдың мерзімді басылым беттерінде жарияланған мақалалары
Публикации Ж. Мукатай в периодических изданиях
Мұқатай, Ж., Гүлмира таңдаған жол / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2009. - 7 наурыз.- Б.3.
Мұқатай, Ж., "Көкжыра" деген осындай екен / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2009. - 13 сәуір.- Б.2.
Мұқатай, Ж., Ұстаз / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2009. - 26 мамыр.- Б.6.
Мұқатай, Ж., Өскеменнің экологиясын израильдықтар зерттейді / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2009. - 7 қараша.- Б.2
Мұқатай, Ж., Орман алқабы көбейіп келеді / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2010. - 9 сәуір.- Б.3.
Мұқатай, Ж., Бүкіл әлемнің жетістігінен жасалған "жаңа металлургия" / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2010. - 7 маусым.- Б.2.
Мұқатай, Ж., Технопарк танымастай болып өзгергелі тұр / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2010. - 27 шілде.- Б.1-2.
Мұқатай, Ж., Жүгірген аң мен ұшқан құс қамқорлыққа алынады / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2010. - 11 тамыз.- Б.2.
Мұқатай, Ж., Балдан бұлақ аққан күн / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2010. - 2 қыркүйек.- б.1-2.
Мұқатай, Ж., "Забайкальеден сәлем жорлдап тұрмыз!" / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2010. - 7 қыркүйек.- Б.1-2.
Мұқатай, Ж., Өскеменде "Шкоданың" тағы бір түрі шығарыла бастады / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2010. - 17 желтоқсан.- Б.1-2.
Мұқатай, Ж., Экопроблемаларды депутаттар өз көздерімен көрді / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2010. - 20 қараша.- Б.1-2
Мұқатай, Ж., Облыс демографиясы қандай? / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2011. - 22 қараша.- Б.1.
Мұқатай, Ж., Ши тоқу шеберлікті қажет етеді : [Ши тоқу шебері, өскемендік Қазила Қабышева туралы.] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2012. - 1 маусым.- Б.13.
Мұқатай, Ж., Жеті жылға арналған жаңа бағдарлама : [Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту туралы.] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2012. - 3 қараша.- Б.1,5
Мұқатай, Ж., Өнеріне Жолаушы шебер жол нұсқапты : [Домбыра шебері Амангелді Смағұлов туралы.] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2013. - 31 қазан.- б.25.
Мұқатай, Ж., Қолда барды ұқсатып отырмыз ба ? : табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының 2013 жылғы жұмысын қорытындылау / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2014. - 17 ақпан.- Б.3.
Мұқатай, Ж., Иегімен сурет салып, шахмат ойнайды : [Өскемендік кемтар суретші С. Елисеев туралы] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2015. - 30 қаңтар.- Б.8.
Мұқатай, Ж., Қандай ауамен дем алып жүрміз? : [Өскемен қаласының экологиясы туралы] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2015. - 3 сәуір.- Б.9.
Мұқатай, Ж., Ең өзекті тақырып экология болып тұр : [Өскемен қаласының экологиялық жағдайы туралы.] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2015. - 26 қараша.- Б.23.
Мұқатай, Ж., Өңірдің орман-тоғайын үнсіздік басып барады : [Орман тоғайды мекен еткен жан-жануарлардың, құстардың азайып кеткендігі туралы.] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2015. - 26 қараша.- Б.14.
Мұқатай, Ж., Қауқарсыз департамент, лас қала, "серуендеген сәбилер" : [Өскемен қаласының экологиясы туралы.] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2015. - 15 қаңтар.- Б.17.
Мұқатай, Ж., Концессиялық жобалар бюджет қоржынын толтырмақ / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2016. - 16 наурыз.- Б.1-2.
Мұқатай, Ж., Боздалада бота жүр ойнақ салып : [Ақсуат өңірінде түйе өсіріп жатқан Д. Тапановтың шаруашылығы туралы. ] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2016. - 3 қыркүйек.- Б.10.
Мұқатай, Ж., Бұқтырмадан өтетін көпірді жобалау жұмыстары басталды / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2016. - 17 қараша.- Б.1.
Мұқатай, Ж., Шыңғыстау мен Сарытаудан да сабаншы табылды. / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2016. - 10 желтоқсан.- Б.10.
Мұқатай, Ж., Қасиеті мәлім пантының пайдасын қашан көреміз / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2016. - 6 желтоқсан.- Б.1,2
Мұқатай, Ж., ШҚМТУ- да құрылыс материалдары 3D принтерімен шығарылады. / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2016. - 22 желтоқсан.- Б.1-2.
Мұқатай, Ж., Көрмеге келетіндер Алакөлде демалып, Абайдың елін араламақ / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2016. - 5 қаңтар.- Б.8
Мұқатай, Ж., Етті Зайсаннан, жарықты Жаңғызтөбеден аламыз / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2017. - 4 ақпан.- Б.5.
Мұқатай, Ж., Мөлдіреп тұрған Марқакөл ғана / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2017. - 11 ақпан.- Б.6.
Мұқатай, Ж., Құмай тазы, жүйрік ат баптаған жігіт / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2017. - 18 мамыр.- Б.16.
Мұқатай, Ж., Бұрын қызығып қараса, бүгін көшбасшы болып жүр / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2017. - 1 маусым.- Б.8.
Мұқатай, Ж., Алыстағы ауылдар - игерілмеген инвестиция көзі / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2017. - 15 маусым.- Б.9.
Мұқатай, Ж., Өскемен мұз айдыны патша балықтың мекеніне айналмақ / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2017. - 13 шілде.- Б9
Мұқатай, Ж., Әлеуеті көп, жағдайы жоқ сала : аймақтағы орман қоры туралы мақала // Дидар. - 2017. - 27 шілде.- Б.9
Мұқатай, Ж., Үздік павильондар анықталды / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2017. - 12 қыркүйек.- Б.4.
Мұқатай, Ж., "Ақнайман" қырылған оқиғасы / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2017. - 12 қазан.- Б.29.
Мұқатай, Ж., Асудағы жол құрылысы : [Өскемен-Зырян- Катонқарағай бағытындағы тау жолы туралы] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2017. - 31 қазан.- Б.1-2.
Мұқатай, Ж., Марқакөлдің майқанын тайынтыдан табамыз / Ж. Мұқатай // Дидар. - 9 қараша.- Б.7.
Мұқатай, Ж., Жапониялық археолог көктемде Күршімге келеді / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2017. - 23 қараша.- Б.18.
Мұқатай, Ж., Шығысқа 714 отбасы көшіп келмек / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2018. - 8 наурыз.- Б.6.
Мұқатай, Ж., Металға жан бітіргендер / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2018. - 26 сәуір.- Б.5
Мұқатай, Ж., Санкциялар салқыны біздің кәсіпорындарға да тиюі мүмкін : АҚШ тың Ресейге салған экономикалық санкциясының зардаптары / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2018. - 26 сәуір.- Б.7
Мұқатай, Ж., EXPO-ның жобалары жүзеге аса бастады. / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2018. - 9 мамыр.- Б.7.
Мұқатай, Ж., Бауырына сыр бүккен Бөрітастаған / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2018. - 14 маусым.- Б.25.
Мұқатай, Ж., Ең мықты бөгетімен ерекше станса : [Бұқтырма СЭС-на 58 жыл.] / Ж. Мұқатай // Дидар . - 2018. - 6 қыркүйек.- Б.21.
Мұқатай, Ж., Өскеменнің тұманнан айығатын түрі жоқ / Ж. Мұқатай // Дидар . - 2018. - 30 тамыз.- Б.7.
Мұқатай, Ж., "Семипалатинск 4" немесе жер бетінен жоғалған қала / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2018. - 1 қараша.- Б.8.
Мұқатай, Ж., Астық кептіретін заманауи кешен ашылды / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2018. - 17 қараша.- Б.1-2.
Мұқатай, Ж., Өскемен су электр стансасы өмірге қайта келді / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2018. - 15 қараша.- Б.7.
Мұқатай, Ж., Елім деп ер жеткен ер Мұстафа / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2018. - 15 желтоқсан.- Б.8.
Мұқатай, Ж., Орынбордан келген қыз істің орайын тапты / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2018. - 27 желтоқсан.- Б.6.
Мұқатай, Ж., Өскеменге желдеткіш мұнара орнатылуы мүмкін / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 14 наурыз.- Б.6.
Мұқатай, Ж., Өскеменнің жанынан жаңа ауыл салынып жатыр / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 11 сәуір.- Б.7.
Мұқатай, Ж., Арқанның алуан түрін есіп бермек : [Ұлан ауданы Герасимовка орта мектебінің оқушылары арқан еседі] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 2 мамыр.- Б.12.
Мұқатай, Ж., Ғалымдарға жүктелген міндет нәтижесін беріп жатыр / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 7 мамыр.- Б.1,3.
Мұқатай, Ж., Берлинге жол ашып берген жерлесіміз / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 9 мамыр.- Б.14.
Мұқатай, Ж., Шаш етектен пайда берер шаруашылық қайда? / Ж. Мұқатай // Дидар . - 2019. - 23 мамыр.- Б.13.
Мұқатай, Ж., Қолға күрек емес, планшет ұстайды : [Агокешендегі ақылды технология туралы] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 6 маусым.- Б.7.
Мұқатай, Ж., Таңдайдан дәмі кетпейтін Қаратоғай қаймағы / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 4 шілде.- Б.6.
Мұқатай, Ж., Қарбыздың көкесі Ақшиде / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 6 шілде.- Б.5.
Мұқатай, Ж., Доланалыдағы суреттердің сыры неде? / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 11 шілде.- Б.23.
Мұқатай, Ж., Эвересті бағындырған ару-Күршімнің қызы / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019-. - 20 маусым.- Б.12.; 27 маусым.- Б.12.
Мұқатай, Ж., Ендігі кәсіп - қоян өсіру / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 22 тамыз.- Б.1,11.
Мұқатай, Ж., Шекелмысты мекен еткен Жақабай мерген / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 19 қыркүйек.- Б.18.
Мұқатай, Ж., Тірек ауылдардың дәуірі туады : "Ауыл - Ел бесігі" жобасына енбей қалған ауылдар / Мұқатай Ж. // Дидар. - 2019. - 5 желтоқсан.- Б.4
Мұқатай, Ж., Тірек ауылдарының дәуірі туады / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 5 желтоқсан.- Б.5.
Мұқатай, Ж., Үш жылға созылған сұмдық / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2019. - 28 қараша.- Б.15.
Мұқатай, Ж., Маралдыдан Марқаға атпен барды / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 21 қаңтар.- Б.3.
Мұқатай, Ж., Қазақтың рухани Меккесіне бар : [Абай еліне сапарлап қайтқан журналист жазбалары] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 23 қаңтар.- Б.8.
Мұқатай, Ж., Ұлылар мекені асқақтай түспек / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 16 қаңтар.- Б.8.
Мұқатай, Ж., "Мұңлы қоңыр туған анам, туған жерім Бөрілі"" / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 6 ақпан.- Б.10.; 13 ақпан.- Б.8.
Мұқатай, Ж., Көлден маржан сүзген халық : [Облыстың балық шаруашылығы туралы] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 20 ақпан.- Б.5.
Мұқатай, Ж., Күршімде қызғалдақтар гүлдеп қойды / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 5 наурыз.- Б.8.
Мұқатай, Ж., Комбат Қадырпатша / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 7 мамыр.- Б.9.
Мұқатай, Ж., Жазықсыз жазаланғандарға ескерткіш қойды / [Аршаты ауылында саяси қуғын -сүргін құрбандарына ескерткіш қойылды] // Дидар. - 2020. - 28 мамыр.- Б.3.
Мұқатай, Ж., Зұлматтан аман қалған көш : [Күршім өңіріндегі Ермен әулетінің басынан кешкен тағдыр-талайы туралы] / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 30 мамыр.- Б.4.
Мұқатай, Ж., Мәжбүрлеп жындыханаға жатқызылған мұғалім / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 18 маусым.- Б.7.
Мұқатай, Ж., Мөлдіреген Марқакөл / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 20 тамыз.- Б.8.
Мұқатай, Ж., Көк теңбіл балық құт екен / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 27 тамыз.- Б.4.
Мұқатай, Ж., Күршімнің бір байлығы балық / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 13 тамыз.- Б.5.
Мұқатай, Ж., Алтайға әйгілеген бренд жасап берді : Мәтін / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 5 қараша.- Б.8.
Мұқатай, Ж., "Бизнестің жол картасымен" бірге : Мәтін / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 12 қараша.- Б.5.
Мұқатай, Ж., Ауылды дамыту -экономиканы жаңғырту : Мәтін / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 24 қараша.- Б.1.
Мұқатай, Ж., Кешенді бағдарламаның игілігін көреді : Мәтін / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 26 қараша.- Б.4.
Мұқатай, Ж., Ақ қарлы Аршаты : Мәтін / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2020. - 26 желтоқсан.- Б.3-4.
Мұқатай, Ж., Бақылау күшейіп, айыппұл артады : Мәтін / Ж. Мұқатай // Дидар. - 2021. - 14 қаңтар.- Б.8.
Мұқатай, Ж., Тергеуші : [аға тергеуші, полиция майоры Айсұлу Садықова туралы] / Ж. Мұқатай. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 21 қаңтар.- Б.17.
Мұқатай, Ж., Бай ақшаны, ақша кедейді билейді / Ж. Мұқатай. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 28 қаңтар.- Б.4.
Мұқатай, Ж., "Еңбек" елдің жағдайын жақсартады : [облыс аумағында "еңбек" бағдарламасының орындалу барысы туралы] / Ж. Мұқатай. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 4 ақпан.- Б.4.
Мұқатай, Ж., Жергілікті өнімді алыптар сатып алады / Ж. Мұқатай. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 30 қаңтар.- Б.1,2.
Мұқатай, Ж., Үміт отын жаққан орталық : [Өскеменде мүмкіндігі шектеулі балаларды оңалту орталығы жұмыс істейді] / Ж. Мұқатай. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 11 ақпан.- Б.5.
Мұқатай, Ж., Қазақстанға білім іздеп келдік : [оқу іздеп келген шетелдегі қазақ жастары туралы] / Ж. Мұқатай. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 18 ақпан.- Б.5.
Мұқатай, Ж., Қой шаруашылығын қолдау күшейді / Ж. Мұқатай. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 25 ақпан.- Б.1,5.
Мұқатай, Ж., Ахмерден жаңа зауыт ашпақ : [Өскемендік кәсіпкер қоқыс өңдейтін зауыт ашпақ.] / Ж. Мұқатай. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 8 сәуір.- Б.4.
Мұқатай, Ж., Балық өсіру-бизнес / Ж. Мұқатай. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 29 сәуір.- Б.4.
Мұқатай, Ж., 200 адам жұмыс табатын зауыт ашпақ / Ж. Мұқатай. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 24 маусым.- Б.4.
Ж. Мұқатай туралы мерзімді басылым беттерінде жарияланған мақалалар
Публикации о Ж. Мукатай в периодических изданиях
Дүргінбайұлы Қ. "Жанарымдағы әлем" жарыққа шықты / Қ. Дүргінбайұлы. - Мәтін // Дидар. - 2021. - 19 маусым.- Б.6.
Мұқышева Р. З.
- Жаңартылды 15.03.2022 17:09
Мұқышева Раушангүл Зақанқызы (1971 ж.) – ақын, аудармашы, филология ғылымдарының кандидаты.
1971 жылы 3 қыркүйекте Шығыс Қазақстан обысында туган.
С. Аманжолов атындағы ШҚМУ-дың Қазақ тілі мен әдебиеті факультетін(1993), Қазақстан Ұлттық Академиясы Әдебиет және өнер институтының аспирантурасын (2000), Сегед университетінің Сыртқы экономикалық байланыстар мамандығын (2013) аяқтаған.
Филология ғылымдарының кандидатығылыми атағы бар.
1993-1996 жж. С. Аманжолов атындағы ШҚМУ-дың Қазақ әдебиеті кафедрасының аға оқытушысы қызметін атқарған. 1998-2014 жж. бүгінге дейін Сегед университеті Алтаистика кафедрасында қазақ тілінен дәріс оқиды (Мажарстан).
2003 жылдан қазіргі уақытқа дейін халықаралық отырыстар мен университеттерде баяндамалар мен дәрістер оқиды:
2003 жылы Мандоки Қоңырға арналған конференцияда (Будапешт) „Қазақ-мажар мақал- мәтелдері” aтты баяндама жасады (мажар тілінде).
2008 ж. Әзербайжан елшілігі (Будапешт) ұйымдастырған ғылыми конференцияда „Взаимосвязь азербайджанской и казахской литературы в свете творчеств Низами и Абая” деген баяндама жасады (орыс тілінде).
2009 ж. Әзербайжан елшілігі (Будапешт) ұйымдастырған ғылыми конференцияда „Әзербайжан мақалдары” (түркі халықтары жане мажар мақалдарымен сылыстыру) атты ғылыми баяндама жасады (мажар тілінде).
2010 жылы қыркүйекте Хаджеттепе университетінде (Анкара) Мажарстандағы қыпшақ мәдениеті туралы дәрістер оқыды (түрік тілінде).
2011 ж. қыркүйекте Кембридж университеті (Англия) Орта Азия форумының (ESCAS) конференциясында „Қазақ және мажар фольклорындағы шамандықтың көрінісін зерттеу” атты тақырыпта баяндама жасады (ағылшын тілінде).
2013 қазанында Сегед университетінде өткен халықаралық конферeнцияда Lifelong Education in Kazakhstan деген тақырыпта баяндама жасады (ағылшын тілінде).
2013 жылы қарашада Ньиредхаза институтында Тамырымызды тануға мұқтажбыз деген тақырыпта баяндама жасады (мажар тілінде).
2015 жылы қыркүйекте Өскемен қаласында С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті ұйымдастырған Абайдың 170 жылдығына арналған конференцияда Мажарстандағы Абайдын зерттелуі деген баяндама жасады.
2016 The Fourth International Congress of Turkology: Turkic Peoples Through the Ages and Lands. Thesis: Hungarian Scholars on the Features of Kazakh Culture (XIX ‒ the beginning of XX century).
2017 ж. ІІ Халықаралық гуманитарлық ғалымдар форумы. Thesis: Turanism in Hungarian Literature. Мажар әдебиетіндегі тұраншылдық (Astana).
Алғашқы өлеңдері республикалық басылымдарда жарияланған. Орыс және мажар поэзиясынан аудармалары республикалық басылымдарда жарық көрген. 1998-2005 жж. «Қазақ әдебиеті» газетінің Мажарстандағы меншікті тілшісі болды. Осы газетте мажардың тарихи аңыздары мен Мажарстан мәдениеті, тарихына қатысты мақалалар мен сұхбаттары жарияланған. 2007 жылдан бүгінге дейін «Айқын» газетінің Мажарстандағы меншікті тілшісі.
Р. Мұқышеваның «Қазығұрт-жүрек» атты өлеңдер жинағы баспаға әзірленуде.
2014 жылы ҚР Премьер-министр Кәрім Мәсімов Мажарстанда іс-сапарда болғанда аудармашысы болған, Будапешт қаласында Абайға арналған ескерткіштің ашылуын жүргізген. Ашылу барысында орындалған Абайдың 2 әнін мажар тіліне аударған.
Төлеген Айбергенов атындағы сыйлықтың лауреаты – «Жалын» журналының сыйлығы, «Ана тілі» газеті мен жариялаған «Замана» бәйгесінің жүлдегері.
Мусин М. Ш.
- Жаңартылды 10.06.2024 11:42
Мусин Меңғали Шаймарданұлы (1927-2011 жж.) - жазушы, журналист, КСРО Журналистер одағының мүшесі, Ұлы Отан соғысына қатысқан.
1927 жылы 27 тамызда Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы, Нұғыманов ауылында, ұста отбасында дүниеге келген. 14 жасынан орыс, татар, қазақ тілдерінде өлең жаза бастайды. Жас кезінде «Жамбыл» поэмасын жазып, 1944 жылы Жамбыл Жабаев осы өлеңімен танысады. Ұлы Отан соғысына қатысқан, 63-Витебскі қызыләскер атқыштар дивизиясы құрамында Кенигсберг шабуылына, Жапонияға қарсы ұрыстарға қатысқан. Соғыстан кейін Кореяда, Пхеньян қаласында қызмет етті.
Запасқа жіберілген соң, орыс және қазақ тілі пәні мұғалімі болды. 1964 жылы Жоғары партия мектебін сырттай аяқтап, үш жыл Большенарым аудандық атқару комитетінде мәдениет бөлімінің меңгерушісі, «Сталинский путь» газеті редакциясында, «Коммунизм туы», «Рудный Алтай» газеттерінің меншікті тілшісі қызметін атқарды.
«Огонек», «Жұлдыз», «Ақ Ертіс», «Восток», «Простор» орталық және өңірлік газеттерде, халықаралық «Феникс» журналында жарияланды.
«Люди щедрого сердца» (1964), «Любовь твоя и боль» (1979), «Репортаж из ХХ века» (1999), «Волга впадает в Иртыш» (2003), «Почтовый ящик № 15», «Повесть о том, как один «простачок» одиннадцать прокуроров обдурил» (2004), «С Катонских гор, с берегов Нарыма» (2004) т. б. деректі кітаптардың авторы.
2011 жылы қайтыс болды.
Павел Бажов атындағы әдеби сыйлықтың тұңғыш лауреаты, Қытай радиосының Халықаралық әдеби сыйлығының иегері.
М. Ш. Мусин шығармалары
Произведения Мусина М. Ш.
Кітаптар – Книги
Мусин, М. Ізденіс түбі игілік: деректі повесть / М. Мусин . – Алматы : Қазақстан, 1983. - 88 б.
Мусин, М. Түнекте тұншыққандар = Унесенные в небытие: саяси қуғын-сүргін құрбандары туралы кітап = книга жертв политических репрессий / М. Мусин. – Өскемен : Полиграфия, 1997. - 298 б.
***
Мусин, М. Репортаж из ХХ века / М. Мусин. - У-Ка : Шығыс Баспа, 1999. - 550 с.
Мусин, М. Птица Феникс "врага народа" : повесть о женщине былинного духа; Ни убавить, ни прибавить : повесть / М.Мусин - Усть-Каменогорск : ВКГУ, 2001. - 324 с.
Мусин, М. «Почтовый ящик», 15-й номер: он стал судьбой сильных духом и ушедших в забвение / М. Мусин . - Усть-каменогорск : Медиа-Альянс, 2003. - 56 с.
Мусин, М. С катонских гор, с берегов Нарыма / М. Мусин. - Усть-каменогорск : Медиа-Альянс, 2004. - 360 с.
Мусин, М. Повесть о том, как один «простачок» одиннадцать прокуроров обдурил : документальный полудетектив / М.
Мусин. - Усть-каменогорск : Медиа-Альянс, 2004. - 144 с.
Мусин, М. От Толагая до Сарыбеля / М.Мусин. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2005. - 331 с.
Мусин, М. Дети Каратая : роман / М.Мусин - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2006. - 262 с.
Мусин, М. На зеркало неча пенять... : публицистика, памфлет, сатира / М.Мусин. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2006.- 271 с.
Мусин, М. Волга впадает в Иртыш: док.-худ. роман о поселении приволжских татар в Верхнее Прииртышье. - Усть-Каменогорск : Медиа-Альянс, 2007. - 308 с.
Библиотека литературы Восточного Казахстана. - (Алтын тамыр). Кн. 5 : М. Недобиткова-Бельская., П. Пивоваров., М. Мусин. - 2008. - 361 с.
Мусин, М. Островок в архипелаге ГУЛАГ : документальная повесть / М. Мусин. - Усть-Каменогорск : Шығыс Ақпарат, 2009. - 67 с.
Мусин, М. Логика борьбы: повесть-эссе, документальные очерки / М. Мусин. - Усть-Каменогорск, 2010. - 492 с.
Мусин, М. Врага сокрушившие, смерть победившие / М. Мусин. - Усть-Каменогорск : Либриус, 2011. - 298 с.
М. Ш. Мусиннің мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Публикации М. Ш. Мусина в периодических изданиях и сборниках
1950-1960 гг.
Мусин, М. Чуткое сердце: [о библиотекаре из Зыряновска Варваре Матвеевне Кан] / М. Мусин // Знамя коммунизма. - 1957. - 2 марта. - С. 3.
Мусин, М. Солнце светит всем: очерк / М. Мусин // Рудный Алтай. - 1967. - 4 июня. - С. 3.
1980-е гг.
Мусин, М. В коллекции - камни / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1985. - 19 июня. - С. 2.
Мусин, М. Все двести лет / М.Мусин // Лениногорская правда. - 1986. - 3 мая. - С. 2.
Мусин, М. Деловое содружество: о сотрудничестве ВНИИцветмета и Тишинского рудника / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1986. - 19 июля. - С. 4.
Мусин, М. Директор / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1986. - 25 февраля. - С. 2.
Мусин, М. Опережение - 50 дней / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1986. - 5 ноября. - С. 2.
Мусин, М. Просто нормировщик / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1987. - 7 июля. - С. 3.
Мусин, М. За ценой бы постоять / М. Мусин // Рудный Алтай. - 1988. - 4 февр. - С. 3.
Мусин, М. Страничка истории / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1988. - 9 авг. - С. 1.
Мусин, М. Это было недавно, это было давно: [о событиях романа Д. Ф. Черепанова "Ветер в лицо"] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 1988. - 14 июня. - С. 3.
1990-2000 гг.
Мусин, М. Стихи "с петлей на шее" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1991. - 25 июня. - С. 4.
Мусин, М. Ленинград - Зыряновск - Колыма: [о судьбе репрессированного в 1937г. зав.Зырян.районо А. М. Циховского] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 1994. - 5 нояб. - С. 2.
Мусин, М. Письма из Большенарыма : [Большенарымский р-н в условиях рынка] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1994. - 20,22,24 сент. - С. 2.
Мусин, М. Золото супругов Мажиновых : [об участниках Великой Отечеств.войны из г.Зыряновска,супругах К. и З.Мажиновых] / Мусин М. // Рудный Алтай. - 1995. - 23 нояб. - С.3.
Мусин, М. Крыгин и другие : логика борьбы : [о кн. В. С. Крыгина "О прожитом и пережитом"] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 25 июля. - С. 2.
Мусин, М. На берегах Нарыма : [из истории Большенарым. р-на 1935 г.] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 24,26 авг. - С. 2.
Мусин, М. На сопках Маньчжурии: [воспоминания участника войны с Японией 1945 г.] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 2 сент. - С. 3.
Мусин, М. Ожог войны: [очерк об участнике Великой Отечеств.войны,артиллеристе Г.Раханове из аула Бастауши Самар.р-на] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 21 февр. - С. 3.
Мусин, М. Они сражались за Родину : [об участнике Великой Отечеств.войны из Зайсана,орденоносце Е. Бексеитове] / М.Мусин // Городская газета. - 1995. - 12 марта. - С.2.
Мусин, М. Молот от дедушки Ибн-Габбаса : [о кузнеце И.Г.Сулейманове из с.Коктерек Большенарым.р-на] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 7 окт. - С. 2.
Мусин, М. Пятеро отважных джигитов: [о фермерах Сулановых из Самар.р-на] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 17 окт. - С. 2.
Мусин, М. Такое долгое ожидание : [о диссиденте М.Еликбаеве из с.Коктерек Большенарым.р-на] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 16 дек. - С. 3.
Мусин, М. Тарбагатай :на пределе возможностей : [экономика агропром.комплекса р-на] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 18,20,25 мая.
Мусин, М. Уйти,чтобы вернуться: [об участнике Великой Отечеств.войны, орденоносце К.Ахметове из г. Усть-Каменогорска] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 27 апр. - С. 3.
Мусин, М. Зыряновский погром: [о коллективизации в Зырян.р-не] / М.Мусин // Заря Востока. - 1996. - 26июня,3,10,17 июля. - С. 2; Семь дней. - 1998. - 21, 28 мая; 4,11 июня.
Мусин, М. Трудный хлеб 1946-го: "брать" его приезжал к нам А. Микоян (член Политбюро ЦК ВКП(б),зам.Пред.Совмина СССР) / М. Мусин // Рудный Алтай. - 1996. - 30 марта . - С. 2.
Мусин, М. Мы - из контрразведки : очерк / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1997. - 28 авг. - С. 3.
Мусин, М. Атом разнузданный: об испытателях, испытаниях и кое о чем еще / М. Мусин // Семь дней. - 1998. - 27 авг. - 3,10,17, 24сент.; 1,8,15, 22, 29окт.
Мусин, М. В советское гражданство - гуртом: о поляках,сосланных в нашу область / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1998. - 21 мая. - С. 2.
Мусин, М. Дорога без привалов: [об участнике многих строек 1920-х г.г. в обл. и за ее пределами А. Маженове из Аягуза] / М.Мусин // Семь дней. - 1998. - 18 июня. - С. 5.
Мусин, М. За строкой прокурорской справки : [о судьбе Г.А.Ляпунова и его семьи,репресированной в годыколлективизации в Бухтарме] / М.Мусин // Семь дней. - 1998. - 2 апр. - С. 2.
Мусин, М. И жить станет легче: [о ветеране труда АО"УКТМК" Г. И. Абросимове] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1995. - 14 марта.
Мусин, М. Кокпекты - Александровский централ - этот путь в прошлом веке проделал под конвоем Х. Динмухамедулы : [о судьбе переселенца из Казанской губернии в Восточный Казахстан в конце 19- начале20в.] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1998. - 4 апр. - С. 3.
Мусин, М. Колокола Койтюбека: [из истории Курчумскогорайона 1920-1930-х гг.] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1998. - 1 авг. - С. 3.
Мусин, М. Команду голове дает... карман / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1988. - 30 января. - С. 4.
Мусин, М. Мулла Хусни и другие : [история Катон-Карагайского р-на 1930-х г.г.] / М.Мусин // Семь дней. - 1998. - 19,26 нояб. - С. 3.
Мусин, М. Родом из Америки земли Шемонаихинской : [история сел. хоз-ва 1930-1990 г.г. на примере колхоза им. Тельмана Шемонаих. р-на] / М.Мусин // Семь дней. - 1998. - 9,16,23,30 июля. - С. 2.
Мусин, М. Ни прибавить,ни убавить : докум. повесть / М.Мусин // Семь дней. - 1999. - 4, 22 янв. - С. 2.
Мусин, М. Повесть о Протозанове : [о бывш. секретаре обкома Компартии Казахстана] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1999. - 31 июля; 5,10 авг.
Мусин, М. Семнадцать прерванных мгновений: [о событиях в Усть-Каменогорске как отклике на декабрьские события 1986 г.] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 1999. - 16 дек. - С. 4.
Мусин, М. Три блина и все комомили Вместо "Книги памяти" выдают халтуру: [недостатки и ошибки издания] / М. Мусин // Устинка плюс. - 1999. - 19 февр. - С. 10.
2000–2006 гг.
Мусин, М. В преисподнюю уходит Мюллер / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2000. - 24 июня. - С. 4.
Мусин, М. Вдоль деревни от избы и до избы... / М.Мусин // Семь дней. - 2004. - 12 нояб. - С. 4
Мусин, М. Где текут Нарым и Уба-река, памятник подвигу встал на века : [о вкладе в постройку памятников погибшим воинам в годы Великой Отечественной войны в Большынарыме и Шемонаихе, о военном детстве Л.Б.Шика] / Мусин М. // Рудный Алтай. - 2000. - 20 апр. - С. 2.
Мусин, М. "Риддер - не Питер, и все же, все же..." : [глава из повести "Последний коммунист" к 90-летию со дня рождения Д. А. Кунаева] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2001. - 27 дек. - С. 6.
Мусин, М. Схватка с камикадзе : [отрывки из повести "Серая тетрадь"] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2000. - 1 сент. - С. 3.
Мусин, М. Это было в "Расцвете" : [о "двадцатипятитысячнике" В. М. Надеждине, прибывшем в коммуну "Расцвет" Жарминского района] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2000. - 1 янв. - С. 8.
Мусин, М. Истинная вера еще не открылась человечеству : [о письме директора школы для сирот Р. М.Елькибаева Л. Н. Толстому] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2002. - 20 июля. - С. 17.
Мусин, М. Книга скорби и скорбь книги: [впервые в Казахстане выпущена "Книга скорби"] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2002. - 17 янв. - С. 2.
Мусин, М. Тенденция, однако ...: [о демонтаже памятника В. И. Ленину] / М.Мусин // Семь дней. - 2002. - 21 июня. - С. 5.
Мусин, М. Волга впадает в Иртыш : главы из романа / М. Мусин // Семь дней. - 2003. - 24, 31 окт. - С. 9; 2004.-9 янв.; 16 янв.
Мусин, М. Когда над душами властвует "ТЕЛЕЦ" : верхам все равно, а низам-и подавно / М.Мусин // Flash!. - 2003. - 8 ноября. - С. 5.
Мусин, М. "Почтовый ящик", 15-й номер... / М.Мусин // Луч. - 2003. - 17, 24 нояб. - С. 4-5 ; Flash!. - 2003. - № 7, 8 . - С. 4.
Мусин, М. Человек космического заряда / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2003. - 12 апр. - С. 9.
Мусин, М. Педагоги же...: невыдуманные рассказы / М.Мусин // Ақ Ертіс. - Иртыш. - 2004. - № 1 - С. 77.
Мусин, М. В кривом зеркале кустарщины / М.Мусин // Семь дней. - 2005. - 16 сент. - С. 7.
Мусин, М. Любовь земная : из книги «Репортаж из ХХ века» / М.Мусин // Алтай әуендері = Алтайские напевы : хрестоматия. - Усть-Каменогорск, 2005.- С. 126-138.
Мусин, М. Второй эшелон: повесть / М.Мусин // Нива. - 2006. - № 9. - С. 3-40.
Мусин, М. Добрая память: очерк / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2006. - 9 сент. - С. 8.
Мусин, М. Искусство кюя принималось на ура! [Текст] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2006. - 30 сент. - С. 1.
Мусин, М. Маленький человек во френче [Текст] / М.Мусин // Семь дней. - 2006. - 5 мая. - С. 5.
2008
Мусин, М. Бюро райкома и пионер Ваня Ахаев [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008 - 10 янв. - 10 янв. - С. 3.
Мусин, М. Вернуть истории долг [Текст] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 27 ноября. - С. 3.
Мусин, М. Возвращение Тулегена [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 20 марта. - С. 2.
Мусин, М. Война с народом [Текст] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 28 авг. - С. 3 ; 11 сент. - С. 3.
Мусин, М. Да разве об этом расскажешь... [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 27 марта. - С. 2.
Мусин М. Дорога из детства пролегла в никуда, в никуда... [Текст] / Мусин М. // Ақ Ертіс=Иртыш. - 2008. - № 1. - С. 45-71.; № 5. - С. 59-66.
Мусин, М. Журналист Николаев срывает задание [Текст] : так повелело ему шестое чувство : к 90-летию "Рудного Алтая" / Мусин М. // Рудный Алтай. - 2008. - 8 мая. - С. 5.
Мусин, М. Ш. Зову времени вопреки [Текст] : декабрьским событиям - 22 года / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 13 дек . - С. 3.
Мусин М. Иртыш - Нева - Эльба - Иртыш [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 24 апр. - С. 3.
Мусин, М. На Заульбинском пустыре [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 1 мая. - С. 2.
Мусин, М. Приближали, как могли [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М.,Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 3 апр. - С. 3.
Мусин, М. Сергей Ильин и другие [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 24 янв. - С. 2.
Мусин, М. Сквозь рифы и заторы [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 31 янв. - С. 2.
Мусин, М. Трудная зима 47-го [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 17 апр. - С. 2.
Мусин, М. Трудный хлеб 46-го [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 10 апр. - С. 6.
Мусин, М. Человек, которого классики знавали [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / Мусин М. // Рудный Алтай. - 2008. - 6 марта. - С. 2.
Мусин, М. Через войну - с ангелом-хранителем [Текст] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 6 ноября. - С.4.
Мусин, М. Через тернии - к дружбе [Текст] / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 25 окт. - С.14.
Мусин, М. Ярость благородная [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / М.Мусин // Рудный Алтай. - 2008. - 28 февр. - С. 2.
2009
Мусин, М. Берег левый, берег правый [Текст] : к 55-летию пуска Усть-Каменогорской ГЭС / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2009. - 14 апр. - С. 4.
Мусин, М. В одном полку - на разных позициях защищали Сталинград отец и сын [Текст] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2009. - 23 апр. - С. 4.
Мусин, М. Лицом к лицу с легендой [Текст] : [о режиссере Анатолии Лаптеве] / М. Мусин // Семь дней. - 2009. - 6 авг. - С. 9.
Мусин, М. Обузданный атом [Текст] : [о Семипалатинском полигоне] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2009. - 18 авг. - С. 5.; 25 авг. - С. 5.
Рифель Л. "Островок в архипелаге ГУЛАГ" [Текст] : [о новой повести Менгали Мусина] / Л. Рифель // Рудный Алтай. - 2009. - 3 окт. - С. 3.
Мусин, М. От бунтовщика Пугачева до академика Обручева [Текст] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2009. - 30 апр. - С. 14-15.
Мусин, М. Расстреляный хутор [Текст] : глава из повести "Островок в архипелаге ГУЛАГ" / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2009. - 3 марта. - С. 6.
Мусин, М. Служили два товарища [Текст] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2009. - 24 дек. - С. 7.
2010
Мусин, М. Аюдинский партизан на итальянской земле [Текст] : [О Ш. Боранбаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 1 ноября. - С. 3.
Мусин, М. Возвращение Тулегена [Текст] : [о Герое Советского Союза Т. Токтарове ] / М. Мусин // Қапанов, Б. Совет Одағының Батыры Төлеген Тоқтаров [Текст] / Б. Қапанов, С. Құдабаев. - Өскемен : ШҚМУ, 2010. - С. 119-121.
Мусин, М. Война и любовь [Текст] : [о человеческих взаимоотношениях в годы войны] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 15 марта. - С. 5.
Мусин, М. Воины, бравшие рейхстаг [Текст] : [о Рахимжане Кошкарбаеве и Григории Черниченко] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 10 мая. - С. 4.
Мусин, М. Гордый сын Толагая [Текст] : [о Герое Советского Союза К. Аухадиеве из Кокпектинского р-на] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 3 мая. - С. 4.
Мусин, М. Две войны за спиной, и ни одной царапины [Текст] : [о Герое Советского Союза из Абайского р-на Закарии Белибаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 10 авг. - С. 5.
Мусин, М. Женское лицо войны [Текст] : [об участницах Великой Отечественной войны из Восточного Казахстанса Р. А. Житниковой, М. П. Васильевой, А. Е. Шарыповой] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 27 сент. - С. 5.; 29 сент. - С. 6.
Мусин, М. Кровавый февраль 1930-го [Текст] : [антиколхозный мятеж в Зыряновском и Усть-Каменогорском районах под руководством Ф. Д. Толстоухова] / М. Мусин // Устинка плюс. - 2010. - 11 февр. - С. 7.
Мусин, М. Люди и золото [Текст] : они - и люди, и золото - были только высокой пробы : [о председателе Совета аксакалов г. Усть-Каменогорска Ф. Е. Жаксылыкове] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 24 ноября. - С. 5.
Мусин, М. На оборотной стороне войны [Текст] : [о военнопленных] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 13 апр. - С. 5.
Мусин, М. Неизвестный поход [Текст] : [о пребывании Красной Армии в годы войны в Иране] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 10 апр. - С. 5.
Мусин, М. Они приближали Победу [Текст] : [о ветеране Н. Каирбаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 29 марта. - С. 5.
Мусин, М. Особая когорта [Текст] : дети войны - это становой хребет нашего общества / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 28 дек. - С. 3.
Мусин, М. Под знаком Христа провожали Калибека на войну [Текст] : [очерк об участнике Великой Отечественной войны К. Туменбаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 27 сент. - С. 5.
Мусин, М. Полевая почта подвига, надежд и страданий [Текст] : все это прошло через сердце девочки-пионерки в глубоком тылу : [о суровом военном детстве Нины Мельниковой] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 12 ноября. - С. 3, 7.
Мусин, М. Путешествие из Семея в Сумы совершено во имя поклонения памяти отца и деда [Текст] : [о ветеране О. Бакиякове из Маканчинского р-на] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 19 авг. - С. 7.
Мусин, М. Путь в бессмертие [Текст] : [о Герое Советского Союза К. Аухадиеве из Кокпектинского района] / М. Мусин // Новая жизнь. - 2010. - 15 мая. - С. 4.
Мусин, М. Служил России, спасая Россию... [Текст] : [о генерале Л. Г. Корнилове] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 9 июля. - С. 7; 12 июля. - С. 5; 14 июля. - С. 3.
Мусин, М. Солдатские письма - как эхо войны [Текст] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 11 янв. - С. 7.
Мусин, М. Тоска по горсти земли [Текст] : [о ветеране Н. Нурлыбаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 20 апр. - С. 5.
Мусин, М. Уходили в поход партизаны [Текст] : [о партизанах в годы войны, в том числе о писателе Касыме Кайсенове] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2010. - 17 апр. - С. 3.
2011
Мусин, М. Военный комендант чужеземного города [Текст] : такой статус имел выходец из аула Бестерек : [об участнике войны М. Торгаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2011. - 19 янв. - С. 5.
Мусин, М. Вырвавшись из брестского пекла, он спас знамя полка [Текст] : [об участнике войны И. П. Егорове] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2011. - 6 мая. - С. 7.
Мусин, М. Дни работы жаркие, на бои похожие [Текст] : в работе Лениногорской городской партийной конференции (февраль 1986 г.) принял участие первый руководитель республики Д. А. Кунаев / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2011. - 6 марта. - С. 5.
Мусин, М. Один паренек был нарымский, другой с рудника Теректы [Текст] : [об участниках войны В. Веригине и К. Бокенбаеве] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2011. - 26 янв. - С. 7.
Мусин, М. Солдаты призыва рокового 1941 года [Текст] / М. Мусин // Рудный Алтай. - 2011. - 9 мая. - С. 3.
М. Ш. Мусиннің өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве М. Ш. Мусина
Нұрғалиев, Б. Б., Мартынова, Л. И. Меңғали Мусиннің өмірі мен шығармашылығы [Мәтін] // Чистяковские чтения: материалы регионального семинара (14 апреля 2007 года) / Казахстанско-Американский свободный университет.- Усть-Каменогорск, 2007.- Б. 221-225.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Мусин Меңғали Шәймерденұлы: б. 537-538.
***
Немцев, М. С. "Лениногорск литературный" [Текст] : биографический справочник / М. С.Немцев. - Лениногорск: Полиграф-Сервис, 2002.- 167 с.: ил.
Поэты, писатели - участники Великой Отечественной войны [Текст]. - Алматы : ҚазАқпарат, 2009. -467 с. - М. Мусин: с. 423-463.
От Советского информбюро... [Текст] / Управление архивов и документации Восточно-Казахстанской области, Государственный архив Восточно-Казахстанской области. - Усть-Каменогорск : Б. и., 2010. - 284 с. - М. Мусин (о нем).
Оставим память мы... [Текст] : к 85-летию со дня рождения М. Ш. Мусина / Государственный архив Восточно-Казахстанской области. - Усть-Каменогорск, 2011. - 103 с.
Немцев, М. С. Литературный Риддер [Текст] : биографический справочник / М. С. Немцев - Усть-Каменогорск : Медиа - Альянс, 2012. - 245 с.
***
Семенова, О. Возвращение из небытия [Текст] : [о презентации кн.М.Мусина "Унесенные в небытие"] / О.Семенова // Рудный Алтай. - 1998. - 9 апр.
Дурново, И. Дань памяти [Текст] / И.Дурново // Рудный Алтай. - 2005. - 29 нояб. - С. 4.
Бояринцева, Ю. Кредо Менгали Мусина - истина во всем [Текст] / Ю.Бояринцева // Рудный Алтай. - 2007. - 24 ноября. - С. 4.
Дурдыева, Г. Грядущему поколению[Текст] / Г. Дурдыева //Семь дней. -2007. - 22 ноября. - С. 2.
Рифель, Л. Преодоление [Текст] : к 90-летию "Рудного Алтая" / Л.Рифель, Мусин М. // Рудный Алтай. - 2008. - 19 янв. - С. 5.
Фаизова, Н. Иртыш буйларында яшибез [Текст] / Н.Фаизова // Рудный Алтай. - 2008. - 29 апр. - С. 14.
Жумагулова, М. В движении - жизнь [Текст] / М.Жумагулова // Новое поколение . - 2009. - 12 июня. - С. 14.
Свой в семье журналистов Казахстана [Текст] : [о писателе-фронтовике М. Ш. Мусине] // Рудный Алтай. - 2010. - 5 мая. - С. 2.
Багаутдинов, Ш. О друге, коллеге, писателе [Текст] : [воспоминания автора о журналисте, писателе М. Ш. Мусине] / Ш. Багаутдинов // Рудный Алтай. - 2011. - 20 авг. - С. 5.
Сушко, П. Н. Неутомимый исследователь [Текст] : памяти М. Ш. Мусина / П. Н. Сушко // Мәдениет жаршысы - 2011. - № 6. - С. 33-34.
Дурново, И. Почему Мусин разминулся с Джамбулом? [Текст] : [о писателе, участнике Великой Отечественной войны М. Мусине] / И. Дурново // Рудный Алтай. - 2012. - 2 июня. - С. 6.
Касенов, Ж. "Владыкой мира станет труд" [Текст] / Ж. Касенов // Вести Семей. - 2014. - 30 сентября. - С. 3.
Нуруллин , Э. История и культура татар Прииртышья [Текст] / Э. Нуруллин // Вести Семей. - 2014. - 20 мая. - С. 3.
Абдуллина, Л. И. Менгали Шаймарданович Мусин [Электронный ресурс] / Л. И. Абдуллина // Краеведческий альманах 2015. - 2016. - 11 февраля. - Режим доступа: http://kray.pushkinlibrary.kz/index.php/ru/kraevedcheskij-almanakh/kraialmanakh2015/9-uncategorised/1439-mengali-shajmardanovich-musin (25.08.2018)
Мұсаұлы Ы.
- Жаңартылды 23.04.2025 08:01
Мұсаұлы Ырысхан (1933-2012) – жазушы, Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, Қазақстанға еңбек сіңірген қайраткер.
1933 жылы 7 қарашада Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы Құндызды ауылында дүниеге келген. 1958 жылы С.М.Киров атындағы ҚазМУ (қазір әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) журналистика факультетін бітірген. Мәскеуде жоғарғы партия мектебінде оқыды. Студенттік кезден бастап «Ағасұлтан» романын жаза бастады.
Ырысхан Мұсаұлы еңбек жолын 1958 жылы «Лениншіл жас» газетінде бастап, бірнеше әңгімелер мен очерктер жазды.
1965 жылы облыстық «Семей таңы» газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі болды. Партия мектебінен кейін Маңғыстау облысына қызметке жіберіледі. «Коммунистік жол» газетінің негізін қалауға қатысты.
1977 жылы Семей қаласына оралып, «Семей таңы» газетіне редактор болып орналасады. Мұнда Семей қаласын дамыту, қоғам санасын көтеруге ат салысып, елеулі еңбек етеді.
1992 жылы республикалық «Абай» журналына бас редактор болып тағайындалады.
Көптеген әңгімелер, новеллалар, очерктер, «Ағасұлтан» романы (1957), «Тауан» пьесаларының авторы.
«Құрмет» ордені, Қаз ССР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1983) марапатталды.
2012 жылы Семей қаласында қайтыс болды.
Ы. Мұсаұлының шығармалары
Произведения Мусаұлы Ы.
Кітаптар-Книги
Мұсаұлы, Ы. Шығармалар жинағы [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы. - Новосибирск : Советская Сибирь, 2000. - 422 б.
Мұсаұлы, Ы. Шығармалар жинағы [Мәтін] : роман / Ы. Мұсаұлы. - Семей, 2003. - 352 б.
Мұсаұлы, Ы. Шығармалар жинағы [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы. - Семей, 2003. - 352 б.
Мұсаұлы, Ы. Шығармалар жинағы [Мәтін] : роман / Ы. Мұсаұлы. - Семей, 2003.
3-ші кітап : Саға. – Семей, 2003. - 352 б.
Мұсаұлы, Ы. Арғы атасы қажы едi : «Абай жолындағы» Құнанбайды қалай тану қажет [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы. - Семей, 2003.
1-ші кітап : Шығармалар жинағы. – Семей: 2003. – 317-329 б.
Мұсаұлы, Ы. Шығармалар жинағы [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы. - Семей, 2003.
4-ші кiтап : Саға. – Семей, 2003. – 352 б.
***
Мусаулы Р. Второй жели : Кулкынсары - изможденное утро [Текст] : повествование Санияза / Р. Мусаулы. - [Б. м. : б. и.].
Мусаулы Ы. Сага - устье реки [Текст] : роман / Ы. Мусаулы. - Алматы : Жібек жолы, 2003. - 238 с.
Мақалалар-Статьи
Мұсаұлы, Ы. "Абайды насихаттау - басты парыз" [Мәтін] : [тәуелсіздіктің төл тумасы республикалық "Абай" журналы "Дидарда" қонақта."Абай" журналының дүниеге келуі, тарихы туралы ] / Ы. Мұсаұлы // Дидар. - 2001. - 26 маусым. - Б. 1-2.
Мұсаұлы, Ы. "Бергенімнен алғаным көп" [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы // Семей таңы. - 2004. - 3 желтоқсан. - Б. 5.
Мұсаұлы, Ы. Өмір бақи Абай деп өткен [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы // Ертіс өңірі. - 2006. - 5 қаңтар. - Б. 4.
Мұсаұлы, Ы. Өмiр бақи Абай деп өткен [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы // Абай. - 2005. - № 1. - Б. 13-18.
Мұсаұлы, Ы. Өмiр бақи Абай деп өткен : Ғалым Қайым Мұхамедхановтың азаматтық тұлғасы туралы [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы // Абай. - 2005. - № 1. – Б. 13-18.
Мұсаұлы, Ы. "Семей таңы" - ұшқан ұям [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы // Семей таңы. - 2009. - 3 желт. (№ 48-49). – Б. 4.
Мұсаұлы, Ы. Ұлы ақын есiмiндегi ұлағатты басылым [Мәтiн] : бас редактордың журналға 10 жыл толуына арналған салтанатты жиында жасаған баяндамасы / Ы. Мұсаұлы // Абай. - 2002. - № 3. – Б. 3-6.
Мұсаұлы, Ы. Әз аға [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы // Егемен Қазақстан. - 2008. - 13 ақпан. - Б. 4.
Мұсаұлы, Ы. Әз-ағаң тағылымы [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы // Семей таңы. - 2011. - 16 ақпан (№ 7). – Б. 11.
Мұсаұлы, Ы. Абай өлеңдерiнiң алғашқы жинағы : 1909 ж. I. Бораганский баспасынан шыққан жинақты шығарушылар туралы [Мәтін] / Ы. Мұсаұлы // Шығармалар жинағы : Бiрiншi кiтап. - Семей, 2003. – Б. 305-317.
Мұсаұлы, Ы. Көкейде жүрген көп түйткiл [Мәтiн] : орыс тiлдi басылымның артықшылығы, қазақ тiлiнiң қалыстығы / Ы. Мұсаұлы // Шәкәрiм әлемi. - 2006. - № 1. – Б. 87-90.
Мұсаұлы, Ы. Көкейде жүрген кей түйткiл : Қазақстан Жазушылар одағының мүшесiнiң тiл тағдыры туралы көкейiнде жүрген ойларынан [Мәтiн] / Ы. Мұсаұлы // ХХI ғасыр. Шәкәрiм әлемi. - 2006. - № 1. – Б. 87-90.
Мұсаұлы, Ы. Осы жұрт Жанбаевты бiле ме екен? [Мәтiн]/ Ы. Мұсаұлы // Абай. - 2009. - № 3. – Б. 46-70.
Ы. Мұсаұлы туралы әдебиет
Литература о Мұсаұлы Ы.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. – Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. – Мұсаұлы Рысхан: б. 551.
Қайырбекұлы, А. Семей журналистерінің сардары [Мәтін] : [Ырысхан Мұсаұлы жайлы] / А. Қайырбекұлы // Семей таңы. - 2003. - 7-13 қараша. - Б. 2.
Оразалин, К. Еңбегі жанған жазушы [Мәтін] : [Ырысхан Мұсаұлы жайлы] / К. Оразалин // Дидар. - 2001. – 23 қаңтар. - Б. 3.
Тоқпатаев, У. Бес томдық жинақтың тұсаукесері немесе жазушы Ырысхан Мұсаұлының жан сыры [Мәтін] / У. Тоқпатаев // Дидар. - 2005. - 11 маусым. - Б. 6.
Хасенов, Ж. Екі сапар [Мәтін] : [Ырысхан Мұсаұлы жайлы] / Ж. Хасенов // Семей таңы. - 2003. - 21 -27 қараша. - Б. 6.
Жүнісбеков, Б. Ұлыны ұлықтаған ұстаз : жазушы Ырысхан Мұсаұлы туралы / Б. Жүнісбеков // Абай. - 2022. - N3. - Б.42-48.
***
Асылбек, Е. Из журналиста в романисты [Текст] : [в Семипалатинске состоялась презентация книг известного журналиста, главного редактора республиканского журнала "Абай" Рысхана Мусаулы. В солидный двухтомник вошли романы, историческая драма, литературоведческие статьи] / Е. Асылбек. // Казахстанская правда. - 2001. - 12 апр. - С. 2.
Мұқамедханұлы Қ.
- Жаңартылды 18.11.2025 08:58
Мұқамедханов Қайым (Ғабдулқайым) Мұқамедханұлы (1916-2004) – Қазақстан Республикасының 1996 жылғы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, ғалым-текстолог, ғылыми абайтанудың негізін қалаушы, М. Әуезовтың үзеңгілесі, қоғам қайраткері, жазушы, ақын,драматург,аудармашы, педагог. Семейдегі Абай мұражайының негізін қалаушы (1940). Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қазақ ССР Гимні мәтінінің авторы (1945). КСРО Жазушылар одағының мүшесі.
1916 жылы 5 қаңтарда Семей қаласында (қазіргі Абай облысы, Семей қаласы) дүниеге келген. Қайымның әкесі - Мұхамедхан Сейітқұлов, ағартушы, қолжазбаларды жинаушы және сақтаушы, меценат, исламның ұстазы, алашордашылардың серігі. Ол қазақ халқының рухани-мәдени даму бағытын анықтады, сондай-ақ қазақ халқын мәдениет құндылықтарының айналасына біріктірді. Ол өз үйінде жасаған, әртүрлі тілдердегі әлемдік классикасы бар бай кітапхана мәдениетке қызығушылық танытқандар үшін ашық болды. Кітапханада сирек қолжазбалар мен келесі кітаптар болды: Абайдың тұңғыш өлеңдер жинағы (1909 ж.), 1912 жылы Семейде жарық көрген Шәкәрімнің "Қалқаман-Мамыр", "Еңлік-Кебек", сондай-ақ "Қазақ айнасы", "Книга о религии мусульман" поэмалары. М.Сейітқұлов «Абай» журналы, «Сарыарқа» мен «Қазақ» газеттерін қаржыландырған. Ол өз үйінде М.Әуезовтің "Еңлік-Кебек", "Қарагөз", "Бәйбіше тоқал", "Ел ағасы" пьесаларының дайындықтарын өткізу үшін барлық жағдай жасаған. Оның үйінде Абай, Шәкәрім, Абайдың шәкірттері, алашордашылар, театр қайраткерлері, сол кездегі ақындар мен баспагерлер тұрған. 1937 жылы 2 желтоқсанда М.Сейітқұлов Семипалатинскіде (Семей) атылады. Кейін ақталады. Әкесінің лайықты ұлы – Қайым Мұхамедханов Алаш рухында тәрбиеленді, ол Абайдың және барлық келушілердің мұрасын сақтап қалды. 1938-1951 жылдары Қ.Мұхамедханов "Абайдың әдеби мектебі" тақырыбына ғылыми зерттеу жұмысын жүргізген. Абай оқушыларының мектебі – қазақ әдебиетіндегі жалғыз мектеп. Ғалым Абай шәкірттерінің 30-дан астам есімін тауып, ғылыми-шығармашылық өмірбаяндарын нақты фактілермен жазды.
Ең бастысы, ол шығармаларынан үзінділер тауып, мәтіндік талдаудың ғылыми әдісі арқылы әр шығарманың Абайдың әр оқушысына жататынын дәлелдеді. Абай мен оның шәкірттерінің өмірі мен шығармашылығының куәгерлерімен жұмыс ауызша берілген мәтіндердің бір бөлігін қалпына келтіруде маңызды болды. Бұл жайында академик М.Сильченко келелі пікір айтқан. Ғалымның өзі деректану базасын құрды – шығармалардың мәтіндерін қалпына келтірді! 1940-жылдары Мұхамедханов анықтаған Абай шәкірттерінің еңбектері ғылыми айналымға енгізілді. 1941 жылы 22 маусымда Қайым Мұхамедханов Қарулы Күштер қатарына шақырылады. Свердловск және Магнитогорск әскери округтерінің ротасының старшинасы болып қызмет етті (1941-1942 жж.). Қорғаныс бекіністерін салу кезінде әскери жүктерді алып жүру бойынша тапсырмаларды орындай отырып, денсаулығына нұқсан келтіреді. Ғалым Қ. Мұхамедханов 1940-1990 жж. аралығында ақынның түпнұсқа сөзін сақтау бойынша мұқият зерттеу жүргізді. Ол Абайдың барлық өлеңдері мен поэмаларына ғылыми түсініктеме жазды. Абай мәтіндерінің барлық қолжазба тізімдерін, тарихи контексттерін, Абай өмірі мен оның айналасындағы оқиғаларды және т.б. біле отырып, мәтіндік талдаудың ғылыми әдісін қолдана отырып, ол Абайдың түпнұсқа сөзін қайтарды. Бұдан бөлек, ол Абайға тиесілі бұрын белгісіз болған 30-дан астам өлеңді тауып, дәлелдеген. Ғалым Махамбет, Қабанбай батыр, Бөгенбай батыр, Бұқар жырау, Алашорда және басқа да қазақ халқының мәдениет қайраткерлерінің шығармаларын ғылыми-шығармашылық өмірбаяндарын жазып, текстологиялық әдіспен қалпына келтірді. 1930 жылдардың соңында Мұхтар Әуезов өзінің шәкірті Қайымға Абайдың алғашқы музейінің іргетасын қалауды сеніп тапсырды. Осы мақсатта Қ.Мұхамедханов музей үшін бірегей экспонаттарды анықтап, жинау үшін шалғай ауылдарға бірқатар экспедициялар жасады. 1930 жылдардың аяғы-1940 жылдары мұражайда аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істей бастаған Қайым ЖОО-да сабақ беруді жалғастырады, ал 1947 жылы мұражайдың академиялық бағытын күшейту және дамыту үшін мұражай ҚазКСР Ғылым академиясының қарауына берілген кезде ҚазКСР Ғылым Академиясының президенті Қ. Сәтпаев Қайым Мұхамедхановты 1951 жылғы қуғын-сүргінге дейін өзі басқарған оның директоры етіп тағайындау туралы бұйрық шығарды. 1951 ж. 7 сәуірде «Абайдың әдеби мектебі» диссертациясының қорғалуы, ел тарихындағы маңызды оқиға болды. Диссертация қорғалды, бірақ мұғалім мен оқушы – М.Әуезов пен Қ. Мұхамедхановқа шабуыл абайтану бойынша пікірталаста, содан кейін баспасөздегі мақалаларда жалғасты. Мұхамедханов Абай мұражайының директоры және ЖОО оқытушысы қызметінен босатылды. 1951 жылы 1 желтоқсанда Қайым тұтқындалды. Үкім - 25 жыл.
Семипалатинскі (Семей) және Алма-Аты (Алматы) түрмелерінде қамауда болды, 1951-1955 жылдары Карлаг (Теміртау, Қарабас, Долинка, Дарья, Құла-Айғыр) бөлімшелерінде болған. 1955 жылы Сталин қайтыс болғаннан кейін толықтай ақталып, туған жеріне оралады. Семейде Қайым Мұхамедхановқа ескерткіш орнатылған, оның есімімен Семей, Нұрсұлтан және Алматы көшелері аталған. 2016 жылы Қайым Мұхамедхановтың портреті бар естелік пошта маркасы шығарылды.
Марапаттары мен жетістіктері:
- 1996 жылғы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (Президент Назарбаев жеке тапсырған, видео);
- Абай атындағы Халықаралық сыйлықтың бірінші лауреаты;
- Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының бірінші медалінің иегері;
- Қазақстан Жазушылар Одағы, Қазақстан Журналистер Одағы, Абай Халықаралық академиясы сыйлықтарының лауреаты;
- Семипалатинскі (қазіргі Семей), Аягөз, Шығыс Қазақстан облысының Абай және Жаңасемей аудандарының Құрметті азаматы.
30 маусымда Семей қаласында қайтыс болған.
