Қасымов А.

Жаңартылды 11.08.2025 15:42

Қасымов Айтмұхамбет Қасымұлы (1950 ж.) – жазушы, журналист, аудармашы, ғалым, Қазақстанның Құрметті журналисі, Қазақстан Республикасының Жазушылар одағы мен Журналистер одағының мүшесі, Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері, филология ғылымдарының кандидаты, С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің «Тарих, филология және халықаралық қатынастар» факультетінің «Қазақ, орыс филологиясы және журналистика» кафедрасының аға оқытушысы.

А. Қасымов 1950 жылы 29 шілдеде Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Аюды ауылында дүниеге келген. 1973 жылы С. М. Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университетін (қазіргі әл-Фараби атындағы Ұлттық университет) аяқтаған. Катон-Қарағай ауданының Парамоновка ауылы Абылай атындағы орта мектепте мұғалім, директордың орынбасары, кейін директор қызметін атқарған.

Айтмұхамбет Қасымұлының негізгі еңбек жолы «Дидар» (бұрынғы – «Коммунизм туы») облыстық газетімен тығыз байланысты. Ең алдымен 1977 жылы әдеби қызметкерліктен бастаған. Кейін бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары және 2009 жылдан – бас редактор болып қызмет етті. 2012 жылы А. Қасымов «Шығыс ақпарат» БАҚ директорының орынбасары қызметінде болды. 2013 ж. тамыз айынан ШҚО мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының «Шығыс Қазақстан өнер мұражайы» коммуналдық мекемесіне ауысып, 2018 жылдың мамыр айына дейін мемлекеттік тілдің аудармашы-редакторы қызметін атқарады.

2009 жылы «Шығыс Қазақстан облыстық газетінің қалыптасу, даму кезеңдері (1931-2006 жж.)» / «Становление и развитие Восточно-Казахстанской областной казахской газеты (1931-2006 гг.)» атты кандидаттық диссертациясын қорғады.

Айтмұхамбет Қасымұлы 10-нан астам кітап пен журналистика саласы бойынша екі ғылыми басылымның авторы. Жазушының шығармашылық мұрасынан келесі кітаптар орын алады: «Алтайдан ұшқан ақиық» (1999), «Арулар әлемі» (2000), «Үміт патшалығына саяхат» (2003), «Қызыл қырғынның құрбаны» (2004), «Қазақ халқының тұңғыш әскери ұшқышы Жақыпбек Малдыбаев» (2007), «Тарихи жол» монографиясы (2006), «Әмбебап журналист» – ағылшын журналисті Дэвид Рендоудың «Универсальный журналист» кітабының мемлекеттік тілдегі аударма басылымы. 2016 жылы жазушының Шығыс Қазақстанның Таинты болысындағы 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс туралы «Орайшөп көтерілісі» атты жаңа тарихи жинағы жарыққа шыққан. 2017 жылы осы аталған кітап толықтырылып, қайта басып шығарылады. 2019 жылы «Абай әлемі» кітап сериясына А. Қасымовтың жаңа шығармалар жинағы жарыққа шықты.

Аудармашы ретінде Айтмұхамбет Қасымов «Шығыс Қазақстан өнер музейі қор коллекциясының каталогы» басылымын және Шығыс Қазақстаннан шыққан суретшілердің төрт сурет каталогын қазақ тіліне аударды. А. Қ. Қасымов қоғамдық жұмыстарға да белсене араласады. Облыстық кітапханалармен тұрақты түрде қызметтестік орнатып, көпшілік іс-шараларды өткізуде ат салысып, шығармашылық жастар мен әдеби шығармашылықты қолдауға бағытталған «Әдеби HUB» жобасының жұмысына да көмек береді. Айтмұхамбет ҚасымұлыҚазақстан Жазушылар одағының Шығыс Қазақстан облыстық филиалының мүшесі ретінде облыс әкімі Даниал Ахметовтың бастамасымен жүзеге асып жатқан облыстық «Абай әлемі» кітап сериясы облыстық әдеби жобасының редакциялық ұжымының құрамында. «Шығыс ақпарат» ЖШС-нің Бақылаушы кеңесінің мүшесі.

«Ерен еңбегі үшін» үкіметтік медалімен және «Тәуелсіздіктің 20 жылдығы», «Астананың 10 жылдығы» мерейтойлық медальдарымен марапатталған.

Айтмұхамбет Қасымов дала халқының көшпелі өмір салты дәстүрлері туралы Георгий Гребенщиковтың кітаптарын қазақ тіліне аударғаны үшін 2021 жылғы Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының «Ғылыми-көпшілік жұмыс» номинациясының иегері.

 

  А. Қасымов (А. Қасымұлы) шығармалары
Произведения А. Касымова
Кітаптар – Книги

 

Қасымұлы, А. Алтайдан ұшқан ақиық / А. Қасымұлы. - Өскемен : Шығыс Баспа, 1999. - 181 б.
Қасымұлы, А. Арулар әлемі  / А. Қасымұлы. - Усть-Каменогорск : Шығыс баспа, 2000. - 121 б.
Қасымов, А. "Үміт" патшалығына саяхат / А. Қасымов. - Өскемен, 2003. - 90 б.
Қасымов, А. Қызыл қырғынның құрбаны  / А. Қасымов. - Алматы, 2004. - 91 б.
Қасымов, А. Тарихи жол: Шығыс Қазақстан облыстық "Дидар"  газетінің даму жолдары / А. Қасымов. - Өскемен : Рудный Алтай, 2006. - 194 б.
Қасымов, А. Қазақ халқының тұңғыш әскери ұшқышы Жақыпбек Малдыбаев / А. Қасымов ; редактор С. Байхонов. - Өскемен : Альфа-Пресс, 2007. - 69 б.
Қасымов, А. Қ. Шығыс Қазақстан облыстық газетінің қалыптасу, даму кезеңдері (1931-2006) : [Мәтін] : филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / Қасымов А. Қ. - Алматы, 2008. - 30 б.
Қасымов, А. Арман қуған сағынышты жылдар-ай / А. Қасымов // Байдельдинов В. Менің мектебім. - Өскемен : Либриус, 2010. - Б. 61-67.
Қасымов, А. Тарихи жол: Шығыс Қазақстан облыстық "Дидар"  газетінің даму жолдары / А. Қасымов. - Өскемен : Шығыс Ақпарат, 2011. - 232 б.
Қасымов, А. Туған жер әуендері: жинақ / А. Қасымов. - Өскемен : Шыгыс Полиграф, 2015. - 268 с.
Орай шап көтерілісі / ред.: А. Қасымов. - Өскемен: Б.ж., 2017. - 363 б.
Қасымов, Айтмұхамбет. Жол үстіндемін : ғұмырнама / А. Қасымов. - Өскемен : Шығыс Полиграф, 2020. - 356 б.
Қасымов, А. Қ. Журналистік шеберлік : дәрістер жинағы / А. Қ. Қасымов. - Өскемен : КАСУ, 2021. - 145 б.
Қаламгер : (жазушы Ғаббас Қабышұлының 90-ға толуына арналды) / құраст.: Айтмұхамбет Қасымов. - Алматы : Дәуір, 2024. - 328 б.

 

А. Қасымовтың аудармалары

Переводы А. Касымова

 

Рэндалл, Д. Әмбебеп журналист / Д. Рэндалл; ауд. А. Қасымов. - Өскемен : Шығыс-Полиграф, 2014. - 157 б. 

 

А. Қасымовтың (А. Қасымұлы) мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации А. Касымова в периодических изданиях и сборниках
1980-1999

 

Қасымов, А. Революция жауынгері  : [Л. Тауэр туралы] / А. Қасымов // Коммунизм туы. - 1980. - 6 ноябрь.
Қасымов  А. Хирург : [Т. Әбілмәжінов туралы] / А. Қасымов // Коммунизм туы. - 1982. - 18 июнь.
Қасымов, А. Мәдени ескерткіштер - халық байлығы / А. Қасымов // Коммунизм туы. - 1983. - 16 август. - Б. 4.
Қасымов  А. "Үлбі" іске кірісті: [Өскемен қаласында зейнеткерлерге арналған орталық ашылды] / А. Қасымов  // Дидар. - 1993. - 22 шілде
Қасымұлы, А. Өмірдің өлшемі: [Ұлы отан соғысының ардагері,Ұлан ауд.тұрғыны Қ.Тұраров жайында] / А. Қасымұлы // Дидар. - 1994. - 5 мамыр. - Б. 4.
Қасымұлы, А. Жұмыс тоқтамаса екен...: [Таврия ауд. Ленин атындағы колхоздың шөп шабу науқанынан репортаж] / А. Қасымұлы // Дидар. - 1994. - 5 шілде. - Б. 4.
Қасымұлы, А. "Алтыналмастың" өгей баласы ма?: Белогор кен-байыту комбинатындағы нарық қиыншылықтары / А. Қасымұлы // Дидар. - 1994. - 17 қараша.- Б. 4.
Касымов, А. К взаимовыгодному сотрудничеству: [вВКО с деловым визитом побывала делегация Алтайского округа СУАР КНР] / А. Касымов // Рудный Алтай. - 1995. - 20 июня. - С. 1.
Касымов,А. "Мне тем дорог твой стих..." : [неопубликованные письма П.Кузнецова к Джамбулу] / А. Касымов // Рудный Алтай. - 1996. - 30 марта. - С. 4.
Қасымұлы, А. Күш алып келеді: ["КазТюмень" акц. қоғамының (бұрынғы Лениногор қорғасын заводы) бүгінгі тынысы] / А. Қасымұлы // Дидар. - 1998. - 3 ақпан. - Б. 4.
Қасымұлы, А. Ырыс алды - тірлік  / А. Қасымұлы // Дидар. - 1998. - 7 ақпан. - Б. 4.
Қасымұлы, А. Мәңгі бала бейне: [Өскемен қаласындағы Жамбыл атындағы облыстық орыс драма театры актерлерінің сахнаға шығарған "Ләйла-Ай қызы"  атты қазақ спектакльі туралы] / А. Қасымұлы // Дидар. - 1998. - 27 қараша. - Б. 4.

2000-2007

 

Қасымұлы, А. Астанадағы екі күн: [Шығыс Қазақстан облысынан сенатқа, мәжіліске сайланған депутаттардың қызметі туралы] / А. Қасымұлы // Дидар. - 2000. - 8 сәуір. - Б. 3.
Қасымұлы, А. "Үміттің" жаңа достары  / А. Қасымұлы // Дидар. - 2002. - 2 қаңтар. - Б. 2.
Қасымұлы, А. Майқапшағай мен Жеменейдегі салтанат: [Зайсан кеден учаскесі ретінде жұмыс істеген жүз жылдан аса тарихы бар Майқапшағай кеденінің жұмысы туралы] / А. Қасымұлы // Дидар. - 2002. - 26 наурыз. - Б. 1.
Қасымұлы, А. Гепатит және оның алдын алу / А. Қасымұлы // Дидар. - 2002. - 30 шілде. - Б.4
Қасымұлы, А. Арасанның суы - шипа,батпағы ем: [Жарма жеріндегі Арасан көлінің емдік қасиеті туралы] /А. Қасымұлы // Дидар. - 2002. - 10 тамыз. - Б.4
Қасымұлы, А. Аудан тарихын сақтаушы: [Георгиевкадағы тарихи өлкетану музейінің директоры Нұрбек Мұхаметжанұлы туралы] / А. Қасымұлы // Дидар. - 2002. - 10 қыркүйек. - Б. 3
Қасымұлы, А. Балапанды күзде санайық: [Риддердегі білім беру мекемелерінің жұмысы туралы] / А. Қасымұлы // Дидар. - 2003. - 11 қаңтар. - Б. 2.
Қасымұлы, А. Алғашқы редактор / А. Қасымұлы // Дидар. - 2003. - 6 мамыр. - Б. 2.
Қасымұлы, А. "Социалистік Алтайдың" редакторлары  / А. Қасымұлы // Дидар. - 2003. - 8 шілде. - Б. 2.
Қасымұлы, А. Бейсенғали Тәйкіманов / А. Қасымұлы // Дидар. - 2003. -  22 шілде. - Б. 2.
Қасымұлы, А. Курьерліктен бас редакторлыққа дейінгі жол / А. Қасымұлы // Дидар. - 2003. - 2 тамыз. - Б. 2
Қасымұлы, А. Редактордың орынбасарлары  / А. Қасымұлы // Дидар. - 2003. - 26 тамыз. - Б. 3
Қасымұлы, А. Анна Ивановна / А. Қасымұлы // Дидар. - 2003. -  9 қыркүйек. - Б. 3.
Қасымұлы, А. Семей қаласында болды  / А. Қасымұлы // Дидар. - 2003. -  22 қараша. - Б. 1.
Қасымұлы, А. Арғынның азаматтығы: ауыл жылы / А. Қасымұлы // Дидар. - 2004. - 10 ақпан. - Б. 3.
Қасымұлы, А. Рухани байлыққа кенелтуде / А. Қасымұлы // Дидар. - 2004. - 30 наурыз. - Б. 4.
Қасымұлы, А. Ұрпағының жадында  / А. Қасымұлы // Дидар. - 2004. -  22 мамыр. - Б. 2.
Қасымұлы, А. Тараздан келген хат  / А. Қасымұлы // Дидар. - 2004. - 1 маусым. - Б. 28.
Қасымов, А. Қызыл қырғын құрбаны: Сталиндік репрессия құрбаны, "Жұмысшы" газетінің редакторы Мақсұт Тайшыбаев туралы / А. Қасымов // Жұлдыз. - 2005. - № 3. - Б. 178-186.
Қасымұлы, А. Тәуелсіздік жаршысы / А. Қасымұлы // Ақиқат. - 2006. - № 3. - Б. 43-49.
Қасымұлы, А. Абайдың ізін басқан данышпаным  / А. Қасымұлы // Дидар. - 2006. - 23 қыркүйек. - Б. 6.
Қасымұлы, А. Қарулы дос, жарасымды жар, көп болса ғой екеуіңдей асылдар!... / А. Қасымұлы // Егемен Қазақстан. - 2007. - 9 мамыр. - Б. 5, 8.
Қасымұлы, А. Ғасыр қасіретін арқалағандар / А. Қасымұлы // Дидар. - 2007. - 24 мамыр. - Б. 3.
Жантыкеев, Р. Ченгельды: память о первом казахском летчике  / Р. Жантыкеев // Рудный Алтай. - 2007. - 29 сентября. - С. 6. - А. Касымов.

 

 2010 - ...

 

Қасымов, А. Италияда ашылатын ескерткішке жерлесіміздің де есімі жазылатын болады : [Ш. Боранбаевтың өмірі мен ерліктері туралы тың дерек] / А. Қасымов // Дидар. - 2010. - 5 сәуір. - Б. 5.
Қасымов, А. Жерлесіміздің жер бесігіне Италия топырағы бұйырыпты: [Ш. Боранбаев туралы] / А. Қасымов // Дидар. - 2010. - 7 маусым. - Б. 3.
Жолдыбай, О. Ақырын жүріп, анық басқан  / О. Жолдыбай // Түркістан. - 2010. - 9 желтоқсан. - Б. 10.
Қасымов, А. "Жұмысшы" қазақтың қуат алар, рухын көтерер байрағы болған еді. : [облыстық "Дидар" газетіне - 80 жыл] / А. Қасымов // Дидар. - 2011. - 24 мамыр. - Б. 5.
Қасымов, А. Көне аспаптарды көздің қарашығындай сақтаған: [белгілі ұстаз Қ. Жаманбаев туралы] / А. Қасымов // Дидар. - 2012. - 26 қыркүйек. - Б. 20.
Қасымов, А. Сегіз жылғы сергелдең енді қашанға дейін созылар екен? / А. Қасымов // Дидар. - 2014. - 7 ақпан. - Б. 25.
Қасымов, А. Жаңа қылмыстық кодекс - ізгілендіруге із салу / А. Қасымов // Егемен Қазақстан. - 2014. - 12 тамыз. - Б. 1,5.
Қасымов, А. Туындылары Еуропаны елең еткізген қылқалам шебері: [суретші Қайсан Қадырбековтің шығармашылығы жайлы] / А. Қасымов // Дидар. - 2014. - 25 желтоқсан. - Б. 9.
Қасымов, А. Шығыс Қазақстан облыстық газеті Ұлы Отан соғысы жылдарында  / А. Қасымов // Материалы международной научно-практической конференции "Великая Отечественная война: история, методология, современное осмысление". - Усть-Каменогорск : ТОО ВКПК Арго, 2015. - С. 272-288.
Қасымов, А. Өнермен өрнектелген өмір : [суретші Қ. Қадырбеков туралы] / А. Қасымов // Дәстүр . - 2015. - № 1. - Б. 50-52.
Қасымов, А. Сот төрелігі: оны жүзеге асырудың сапасы мен жеделдігі артуда / А. Қасымов // Егемен Қазақстан. - 2015. - 31 қаңтар. - Б. 6.
Қасымов, А. Қайран етігім-ай! : әзіл әңгіме / А. Қасымов // Қазақ әдебиеті. - 2015. - 12-18 маусым. - Б. 12.
Қасымов, А. Әу баста археолог болуды армандаған едім: [журналист А. Қасымовпен сұхбат] / А. Қасымов // Дидар. - 2015. - 2 шілде. - Б.13.
Қасымов, А. Ауылына қойылған рухани ескерткіш іспетті : [Жерлесіміз С. Ғайсаның танымдық кітабы жарық көрді. ] / А. Қасымов  // Дидар. - 2015. - 8 қазан. - Б.21.
Қасымов, А. Тайынтыдағы "Орай шап" оқиғасы : [1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліске 100 жыл] / А. Қасымов // Дидар. - 2016. - 22 қаңтар. - Б. 22.
Қасымов, А. Әдемілікке құштар ақын: [ақын Г. Пуссептің мерейтойына арналған кеш өтті] / А. Қасымов // Дидар. - 2016. - 25 қаңтар. - Б. 6.
Қасымов, А. Халықтар достығы шығармаларына өзек болды: [Шығыс Қазақстан өнер мұражайында балалар шығармашылығының көрме-байқауы өтті] / А. Қасымов // Дидар. - 2016. - 29 сәуір. - Б. 29.
Қасымов, А. Алтайдан ұшқан ақиық / А. Қасымов // Ақиқат. - 2017. - №12.- 58-64 бет
Қасымов, А. Тоқырауды білмейтін қылқалам шебері  / А. Қасымов // Мәдени мұра. - 2017. - №5.- Б.9-12
Қасымов, А. Мен де тентек болыппын / А. Қасымов // Дидар. - 2017. - 4 ақпан.- Б.17.
Қасымов, А. Рухымызды өрлетудің нақыштары  / А. Қасымов // Aqiqat. - 2019. - №1.- 8-12 бет
Қасымов, А. Тұғыры биік тұлға  / А. Қасымов // Aqiqat. - 2019. - №8.- 99-106 бет
Қасымов, А. Халық жауының қызы  / А. Қасымов // Дидар. - 2020. - 18 қаңтар.- Б.4.
Қасымов, А. Шығыстағы сахна өнері  / А. Қасымов // Дидар. - 2020. - 8 ақпан.- Б.6.; 11 ақпан.- Б.3.
Қасымов, А. Көбік сөзден ада қаламгер еді... / А. Қасымов // Дидар. - 2020. - 13 мамыр.- Б.22.
Қасымов, А. "Халық жауының" қызымен әңгіме : ["Жұмысшы" газетінің бас редакторы, саяси қуғын құрбаны М. Тайшыбаевтың қызымен сұхбат] / А. Қасымов // Қазақ әдебиеті. - 2020. - 6 наурыз.- Б.8-9.
Қасымов, А. Көбік сөзден ада қаламгер еді : Дидахмет Әшімханов туралы / А. Қасымов // Арай. - 2020. - 29 мамыр.- Б.6
Қасымов, А. Тұғыры биік тұлға : [ардагер журналист Ж. Әділбаев туралы] / А. Қасымов. // Дидар. - 2021. - 22 сәуір. - Б. 10-11.
Қасымов, А. Жоқтаусыз қалған боздақтар : [саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандары туралы] / А. Қасымов. // Дидар. - 2021. - 29 мамыр. - Б. 4.
Қасымов, А. Тәуелсіздік қалай келген еді ? / А. Қасымов. // Қазақ әдебиеті. - 2021. - 19 қараша. - Б. 20
Қасымов, А. Қызылтас : ( Г . Н . Потанинге арналған ) / А . Қасымов. // Төр Алтай. - 2022. - № 2. - Б . 116 - 124
Қасымов, Айтмұхамбет. Өткен жылдардың өрнегі : [Меңғали Мусиннің туғанына 95 жыл толуына орай жазылған мақала] / А. Қасымов . // Дидар. - 2022. - 20 тамыз. - Б. 3
Қасымов, А. Қаламгерлік пен Қайраткерлікті қабыстырған : [Қазақстан жазушылар одағы Шығыс Қазақстан облыстық филиалының директоры, ақын- журналист, жазушы Әлібек Қаңтарбаев туралы] / А. Қасымов. // Түркістан. - 2022. - 22 қыркүйек. - Б. 7
Қасымов, А. Нәубет : [Сталиндік қуғын-сүргін құрбандарының рухына бағышталады] / А. Қасымов. // Тәңіртау. - 2024. - N2. - Б. 24-44.

Қасымов, А. Өрнекте өскен өрен еді / А. Қасымов. - Мәтін (визуалды) // Дидар. - 2025. - 3 сәуір (N14). - Б. 9.

Қасымов , А. Өткен жылдар өрнегі: [жазушы, журналист Меңғали Мусин туралы] / А. Қасымов // Дидар. - 2025. - 10 сәуір (№15). - Б. 16.

Қасымов, А. Ер есімі ел есінде сақталса... : соғыс ардагері Жайлыбайұлы Қалиахмет туралы / А. Қасымов. - Мәтін (визуалды) // Дидар. - 2025. - 8 мамыр (N19). - Б. 12.

Қасымов, А. Жоқтаусыз кеткен боздақтар : саяси-қуғын сүргін туралы / А. Қасымов. - Мәтін (визуалды) // Дидар. - 2025. - 29 мамыр (№21-22). - Б. 23.

 

 ***

Касымов, А. Добрый волшебник страны знаний: [об истории Ахмировской школыВКО] / А.Касымов, А. Кумаргажин // Рудный Алтай. - 1994. - 2 июля. -С. 4.
Касымов, А. Родом из Маркаколя: [о первом военном летчике-казахе Ж.Малдыбаеве из аула Ченгелды Маркакакольского района] / А. Касымов // Рудный Алтай. - 1997. - 13 феваля. -С. 4.
Касымов, А. Первый редактор : [о первом редакторе газеты "Дидар" М. Тайчибаеве] / А. Касымов // Рудный Алтай. - 2003. -  31 мая. - С. 3.
Касымов, Айтмухамбет. Знаменитый и таинственный Гребенщиков : 140 лет со дня рождения известного писателя-земляка Г. Гребенщикова / пер. Г. Естаевой. // Төр Алтай. - 2022. - № 2. - С. 112-116
Касымов , Айтмухамбет. Первый казахский военный летчик : [о военном летчике Жакыпбеке Молдыбаеве] / А. К. Касымов. // Тәңіртау. - 2023. - № 4. - С. 118-123 : ил.

 

 А. Қасымовтың ғылыми еңбектері
Научные труды А. Касымова

 

Қасымов, А. Қ. Шығыс Қазақстан облыстық газетінің қалыптасу, даму кезеңдері (1931-2006): филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты / А. Қ. Қасымов. - Алматы, 2008. - 30 б.

 

А. Қасымовтың қатысуымен шыққан мақалалар  
Статьи, вышедшие при участии А. Касымова

 

Әліпбаев, С. Облысты шетелдіктерге таныстыру: [мақсатымен Өскеменге шетелдерден,Қазақстан мен Ресейден арнайы іскер топтар,фирмалар өкілдері шақырылып отыр] / С. Әліпбаев, А. Қасымов // Дидар. - 1995. - 23 қыркүйек.- Б. 2.
Әміренов, М. Елбасы Н.Назарбаевтың Шығыс Қазақстанда болуы / М. Әміренов, А. Қасымов // Дидар. - 2002. -29 маусым.- Б.1.
Қабимолдин, М. Фадиха маралшыларында : [Катонқарағай ауданы] / М. Қабимолдин, А. Қасымов // Дидар. - 1994. - 19 шілде. - Б. 4.

 

 А. Қасымов аудармалары
 Переводы А. Касымова

 

Рэндалл, Д. Әмбебеп журналист / Д. Рэндалл; аударған А. Қасымов. - Өскемен : Шығыс-Полиграф, 2014. - 157 б.
Гребенщиков, Г. Батырбектің хандығы: повесть / Г. Гребенщиков; аударған А. Қасымов // Жұлдыз. - 2015. - № 3. - Б. 93-120.

 

А. Қасымов (А. Қасымұлы) өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве А. Касымова

 

Шығыс Қазақстан Облысы: энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. – Қасымов Айтмұхамбет. - Б. 458.
Ерқасов, К. Марқакөл маржандары / К. Ерқасов. - Алматы : Қазақпарат, 2003. - 180 б. - А. Қасымов.
Байбатыров, Ғ. Ізденіс жемісі : [А. Қасымов туралы] / Ғ. Байбатыров // Дидар. - 2004. - 29 маусым. - Б. 3.
Тоқпатаев, У. Зерделі зерттеу : [А. Қасымов туралы] / Тоқпатаев У. // Дидар. - 2006. -  11 сәуір. -  С. 4
Елубай, О. Ұстаз, қаламгер, ғалым: [А. Қасымов туралы] / О. Елубай  // Егемен Қазақстан. - 2010. - 26 маусым. - Б. 14.
Жолдыбай, О. Ақырын жүріп, анық басқан: [А. Қасымов туралы] /О. Жолдыбай // Түркістан. - 2010. - 9 желтоқсан. - Б. 10.
Қасымов, А. Әу баста археолог болуды армандаған едім: [сұхбат] / А. Қасымов // Дидар. - 2015. - 2 шілде. - Б. 13.
Бірге еді ғой жанымыз...: естелік, ғұмырнама. - Өскемен, 2018. - 252 б
Қасымов, А. Қырық жыл қалам тербеген :[А. Қасымов туралы] / А. Қасымов // Дидар. - 2020. - 25 маусым. - Б. 11.

Тоқпатаев, У. Қалам ұшындағы ғұмыр : қаламгер Айтмұхамбет Қасымұлы туралы / У. Тоқпатаев. - Мәтін (визуалды) // Дидар. - 2025. - 26 маусым (№26). - Б. 8. // Қазақ әдебиеті. - 2025. - 27 маусым (№25). - Б. 22.

 

 ***

Садибеков, Б. Истинный мастер газетного дела : [о журналисте Айтмухамбете Касымове] / Б. Садибеков // Рудный Алтай. - 2010. - 19 июня. -  С. 3.
Туған жер әуендері / А. Қасымов. - Нұр-Сұлтан : Фолиант, 2019. - 448 б. - (Абай әлемі). - ISBN 978-601-338-368-2 :  
Қасымов, Айтмұхамбет. Жол үстіндемін : ғұмырнама / А. Қасымов. - Өскемен : Шығыс Полиграф, 2020. - 356 б. - б.ж.  

 

 

 

Кемелбаева А.

Жаңартылды 06.09.2022 21:09

Кемелбаева Айгүл (1965 ж.) - жазушы, прозаик, әдебиеттанушы, кинодраматург, Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі.

1965 ж. 21 наурызда Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Құндызды ауылында дүниеге келген. С. М. Киров атындағы ҚазМУ (1987, қазір әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) журналистика факультетін, М.  Горький атындағы Мәскеу әдеби институтының проза бөлімін аяқтайды (1989-1994). Ғылыми қызметкер, кейін «Абай» журналы бөлімінің меңгерушісі болған.

«Жетінші құрлыққа саяхат» (1986, «Путешествие на седьмой материк») повесі, «Тобылғы сай» және «Мұнара» (2003) әңгімелер жинағының авторы. Республикалық мерзімді басылымдарда әдеби зерттеу мақалалары жарияланады. 2013 жылы әңгімелер антологиясы үштомдығының екінші томына А. Кемелбаеваның «Қоңырқаз» (Мәскеу, «Художественная литература» баспасы) әңгімесі енді. 2005 ж. режиссер Б. Шәріпов М. Жұмабаевтың «Шолпанның күнәсі» әңгімесі бойынша түсірген «Күнә» көркем фильмі сценарийінің авторы.

«Жалын» баспасы ұйымдастырған (1983) балалар әдебиетіне арналған жабық республикалық конкурстың жеңімпазы, М. О. Әуезовтың жүзжылдығына арналған шығармашылық конкурста үшінші орын алған (1997). Жастар Одағының  Б. Бұлқышев атындағы және Қазақстан Журналистер Одағы сыйлығының лауреаты (1998), «Сорос-Қазақстан-Дебют» конкурсының лауреаты, «Сорос-Қазақстан» қорының «Қазіргі қазақ романы» конкурсының жеңімпазы (2000), «Арзу» әңгімесі үшін М. Қашғари атындағы әдеби конкурсының екі мәрте жеңімпазы (2012), «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты.

А. Кемелбаеваның шығармалары

Произведения А. Кемелбаевой

 

Кітаптар – Книги

 

Кемелбаева, А. Мұнара [Мәтін] : роман / А. Кемелбаева. - Алматы, 2003. - 149 б.

Кемелбаева, А. Мәжнүн жүрек [Мәтін] : эссе, сұхбат / А. Кемелбаева. - Алматы : Алаш, 2013. - 384 б.

Кемелбаева, А. Сөз хикмет [Мәтін] : эсселер, мақалалар, сұхбаттар / А. Кемелбаева. - Алматы : Дәстүр, 2016. - 384 б.

 

А. Кемелбаеваның мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары

Публикации А. Кемелбаевой в периодических изданиях и сборниках

 

Кемелбаева, А. Әуезов әңгімелеріндегі әйел мәртебесі [Мәтін] : [М. Әуезовтың туғанына 100 жыл] / А.  Кемелбаева// Заман Қазақстан. - 1997. - 11 шілде.- Б.13.

Кемелбаева, А. Көксерек әңгімесінің көркемдік тағылымы [Мәтін] / А. Кемелбаева // Заман Қазақстан. - 1997. - 18 шілде. - Б. 12.

Кемелбаева, А. Мұхтар Әуезов және ұлт [Мәтін] : [М. Әуезовтың туғанына 100 жыл] / А. Кемелбаева // Заман Қазақстан. - 1997. - 8 тамыз. - Б. 13.

Кемелбаева, А. Жан иесі [Мәтін] : әңгімеден үзінді / А. Кемелбаева // Семей таңы. - 1998. - 19 наурыз. - Б. 4.

Кемелбаева, А. "Мұнар болған күнді ашқан..." [Мәтін] : (Әуезхан Қодардың творчестволық портреті хақында) / А. Кемелбаева // Егемен Қазақстан. - 1998. - 1 қазан. - Б. 8.

Кемелбаева, А. "Қыздарымның қайда кеткен бұрымы ?..." [Мәтін] : [шаш мәдениеті төңірегіндегі ой] / А. Кемелбаева // Абай. - 1998. - №2.- Б.46-50.

Кемелбаева, А. Сенім көп пе, түңілу көп пе? [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 1998. - № 3. - Б. 33-34.

Кемелбаева, А. Алдыңғы толқын ағалар [Мәтін]  / А. Кемелбаева // Абай. - 1999. - №3. - Б. 76-80.

Кемелбаева, А. Тобылғы сай [Мәтін] : [әңгіме] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2000. - 18 ақпан. - Б. 4.

Кемелбаева, А. Тристан мен Изольда туралы аңыз [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2000. - № 2.- Б.86-90.

Кемелбаева, А. Даналардан дарыған өнер [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2000. -  № 3.

Кемелбаева, А. Ілиястың "Құлагері" [Мәтін] : эссе / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2001. - 3 тамыз. - Б. 4-5.

Кемелбаева, А. Мұхтар Әуезов әңгіме жанрында [Мәтін] : [эссе] / А. Кемелбаева // Абай. - 2001. - № 1.- Б.38-40.

Кемелбаева, А. Мағжанның прозасы [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2002. - № 1.- Б.59-61.

Кемелбаева, А. Ақ тісің кір шалмас... [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2002. - № 2.- Б.5-10.

Кемелбаева, А. Жұртына құрбан болсам деп... [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2002. - № 3.- Б.8-11.

Кемелбаева, А. Оралхан Бөкеев әңгіме жанрында [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2002. - № 4.- Б.70-72.

Кемелбаева, А. Мағжанның  прозасы [Мәтін] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2003. - 10 қаңтар.- Б.8-9.

Кемелбаева, А. Мағжанның поэзиясы [Мәтін] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2003. - 9 мамыр.- Б.12-13.

Кемелбаева, А. Рабиндранат Тагор [Мәтін] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2003. - 26 желтоқсан.- Б.14.

Кемелбаева, А. Ақ тісің кір шалмасын... [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2003. - № 2.- Б.5.

Кемелбаева, А. Ардақ [Мәтін] : Оралхан Бөкей прозасындағы мифологиялық сарындар / А. Кемелбаева // Ертіс өңірі. - 2004. -  29 ақпан.- Б.27.

Кемелбаева, А. "Ағаш жерді қимайды, жер ағашты" [Мәтін] / А. Кемелбаева  // Ертіс өңірі. - 2004. -  4 қараша. - Б. 31.

Кемелбаева, А. Оралхан Бөкеев прозасындағы мифологиялық сарындар [Мәтін] : эссе / А. Кемелбаева // Дидар. - 2005. - 11 қаңтар. - Б. 6.

Кемелбаева, А. Әуезов және Фолкнер [Мәтін] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2005. -  4 ақпан. - Б. 4.

Кемелбаева, А. Елі сүйген Ебіней [Мәтін] : [ғалым Е. Бөкетов 80 жаста] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2005. -  8 сәуір. - Б. 5.

Кемелбаева, А. Кімді іздеп жүріп оқыса, сол - жазушы [Мәтін] / А. Кемелбаева // Егемен Қазақстан. - 2005. - 13 мамыр. - Б. 10.

Кемелбаева, А. Баян [Мәтін] : [Абай елінің әнші қызы Баян Сағымбаева туралы] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2005. - 29 шілде. - Б. 14.

Кемелбаева, А. Қазақтың халық әндеріндегі Баянаула тауы [Мәтін] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2005. - 18 тамыз. - Б. 8.

Кемелбаева, А. Абай және Омар ибн Аби Рабиа [Мәтін] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2005. - 19 тамыз. - Б. 6-7.

Кемелбаева, А. Сәкенің шағын әңгімелері [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2005. - № 1.

Кемелбаева, А. Күмбір күйдің құдіреті [Мәтін] / А. Кемелбаева // Ертіс өңірі. - 2006. - 18 қазан. - Б. 8.

Кемелбаева, А. Шәкәрім "Шаранамен туып едің..." [Мәтін] / А. Кемелбаева // Шәкәрім әлемі. - 2006. - №2.- Б.34-37.

Кемелбаева, А. Тұманбай ақын поэмасындағы қаз бейнесінің мәні [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2006. - № 4.- Б.90-94.

Кемелбаева, А. "Ең бастысы шығармаңның оқылғаны" [Мәтін] / А. Кемелбаева // Ертіс өңірі. - 2007. - 10 қаңтар. - Б. 8.

Кемелбаева, А. "Шежіредей тілі сайраған" [Мәтін] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2007. - 12 қаңтар. - Б. 10-11.

Кемелбаева, А. "Түп иесін көксемей бола ма екен?" [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2008. - № 1.- Б.26-31.

Кемелбаева, А. Шәкір Әбеновтың "Қозы Көрпеш -Баян сұлу" дастаны [Мәтін] / А. Кемелбаева // Жұлдыз. - 2008. - №11.- Б.159-172.

Абай дәстүрі және қазіргі қазақ әдебиеті [Мәтін] / редактор А. Социалқызы ; Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі  ғылым комитеті, М. О. Әуезов атындағы әдебиет және өнер институты. - Алматы : Арда, 2009. - 391 б. - Кемелбаева А.

Кемелбаева, А. Шәкәрімнің үш поэмасын аударған ақын [Мәтін] : [Мұрат Сұлтанбеков туралы] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2009. - 22 мамыр. - Б. 6.

Кемелбаева, А. Тың өнердің тарланы [Мәтін] : [тележурналист С. Оразалин туралы] / А. Кемелбаева // Ертіс өңірі. - 2011. - 4 мамыр. - Б. 13; Түркістан . - 2011. - 5 мамыр. – Б. 9 .

Кемелбаева, А. Көкенай мен Қалқаман [Мәтін] / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2011 - 18 қараша. - Б. 12,16.

Кемелбаева, А. Абай айтпаған жеті сөз [Мәтін] / А. Кемелбаев // Абай. - 2011. - № 1. - Б. 70-79.

Кемелбаева, А. Рух патшалығындағы қауышу [Мәтін] / А. Кемелбаева // Жұлдыз. - 2011. - № 2 .- Б. 163-170.

Кемелбаева, А. Гете мен Абай [Мәтін] / А. Кемелбаева // Жұлдыз. - 2011. - № 1. - Б. 195-198.

Кемелбаева, А. "Атасы ақындардың - ақын Қорқыт..." [Мәтін] / А. Кемелбаева // Аңыз адам. - 2011. - № 6. - Б. 39.

Кемелбаева, А. Ілиястың "Құлагері" [Мәтін] / А. Кемелбаева // Даланың дархан дүлдүлі Астана. - Астана, 2012.

Кемелбаева, А. Көмейден төккен көркем үн [Мәтін] : ақын Бауыржан Жақып шығармашылығы хақында / А. Кемелбаева // Қазақ әдебиеті. - 2012. - 30 наурыз. - Б. 10.

Кемелбаева, А. "Жазушы ізгіліктің иесі болуы тиіс" [Текст] / А. Кемелбаева // Егемен Қазақстан. - 2012. - 25 сәуір. - Б. 12.

Кемелбаева, А. Көкенай мен Қалқаман [Мәтін] / А. Кемелбаева // Абай. - 2012. - № 1-4. - Б. 188-195.

Кемелбаева, А. Гете мен Абай [Текст] / А. Кемелбаева // Әлем әдебиеті. - 2012. - №1.- Б. 209 - 223.

Кемелбаева, А. Фильмді мешел баладай елден жасырып отырған тәрізді [Мәтін] / А. Кемелбаева // Аңыз адам. - 2012. - № 1. - Б. 48.

Кемелбаева, А. Сплин. "Ішінде кеткен құсасы..." [Мәтін]: эссе : [ақын Н.Мәукенұлы туралы] / А. Кемелбаева // Жұлдыз . - 2012. - № 4. - Б. 156-169.

Кемелбаева, А. Ереймен мен ақынай [Мәтін] / А. Кемелбаева // Тұмар. - 2012. - № 4.- Б.68-75.

Кемелбаева, А. Ақтамберді жырау толғауындағы қазанаттың кісінеуі [Мәтін] / А. Кемелбаева // Ақтамберді. Күлдір-күлдір кісінетіп : жыр-толғаулар және ғылыми мақалалар, зерттеулер. - Астана : Фолиант, 2013. - Б. 214-223. - (Алтай-Ертіс кітапханасы).

Сәрсеке, М. Шығармалары [Мәтін]. Т. 1 : Нашар пъеса 500 рет қойылмайды : 7 драма, солар төңірегіндегі қитұрқы оқиғалар. - Астана : Фолиант, 2013. - 512 б. - Кемелбаева А.

Кемелбаева, А. "Ұлпан" [Мәтін] / А. Кемелбаева // Егемен Қазақстан. - 2013. - 1 қазан. – Б. 5.

Кемелбаева, А. Қадыр Мырза Әлидің  жұмбақтар әлемі [Мәтін] / А. Кемелбаева // Әлем әдебиеті. - 2013. - № 1. - Б. 203-221.

Кемелбаева,  А. Тұлпарбасқан [Мәтін] / А. Кемелбаева // Тұмар. - 2013. - № 2. - Б. 66-77.

Кемелбаева, А. Жазушы. Геолог. Дәуріш. [Мәтін] / А. Кемелбаева // Ақиқат. - 2013. - №4.- Б. 93-97.

Кемелбаева, А. Думан Рамазанның әңгімелері туралы [Мәтін] / А. Кемелбаева // Ақиқат. - 2013. - №5.- Б.89-92.

Кемелбаева, А. Сплин (құса, мұң, сарыуайым). "Ішінде кеткен құсасы..." [Мәтін] / А. Кемелбаева // Ақиқат. - 2013. - №9. -Б. 86-88.

Абай мұрасы әлемдік руханият кеңістігінде [Мәтін] : халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы материалдарының жинағы = Наследие Абая в мировом духовном пространстве : сборник материалов международной научно-практической конференции. - Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2015. - Кемелбаева А.: б. 274-285.

Кемелбаева, А. Қазаққа дұшпан қазақ па? [Мәтін] / А. Кемелбаева // Ақиқат. - 2015. - №8. -Б. 57-59.

Кемелбаева, А. Снайпер [Мәтін] : [Ұлы Отан соғысында белгісіз солдат болып қалған Төлеуғали Әбдібеков туралы] / А. Кемелбаева  // Ертіс өңірі. - 2016. - 27 сәуір.- Б.14.

Кемелбаева Айгул Ақиқаттың ақ семсері [Мәтін] / Кемелбаева Айгул // Айқын . - 2017.- 22 шілде (№ 108). - 21

 

***

Кемелбаева, А. Глас вопиющего в пустыне [Текст] / А. Кемелбаева // Абай. -1998. - № 4. - Б. 10-12.

Кемелбаева, А. В поисках утраченного духовного наследия [Текст] : древние сакральные мотивы в сказке "Ер Тостик" / А. Кемелбаева // Мәдени мұра = Культурное наследие. - 2015. - № 6. -  С. 130-135.

 

Проза

 

Кемелбаева, А. Ағаш үй [Мәтін] : әңгіме / А. Кемелбаева // Жалын . - 1996. - № 1-2. -  С. 2.-102-111 б.

Кемелбаева, А. Майя [Мәтін]  : повесть / А. Кемелбаева // Жалын . - 1997. - № 1-2. - Б. 57-85.

Кемелбаева, А. Ғибадат [Мәтін] : әңгіме / А. Кемелбаева // Дәстүр. - 2015. - №4.- Б.38-43.

Кемелбаева, А. Тәубе [Мәтін]: әңгіме / А. Кемелбаева // Егемен Қазақстан. - 2016.- 29 сәуір. - Б. 15.

 

***

Кемелбаева, А. Конырказ [Текст] : рассказ / А. Кемелбаева // Ақ Ертіс - Иртыш. - 2004. - №4-5. - С. 96-106.

Кемелбаева, А. Хакани и Абай [Текст] : эссе / А. Кемелбаева // Абай. - 2016. - № 4. - С. 64-77.

Кемелбаева , Айгүл. Михай Эминеску. Диуананың ғазалы : эссе / А. Кемелбаева // Абай. - 2025. - №4. - Б. 97-101 

 

А. Кемелбаеваның өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер

Литература о жизни и творчестве А. Кемелбаевой

 

Кітаптар - Книги

 

Қазақстан жазушылары. ХХ ғасыр [Мәтін] : анықтамалық. - Алматы : Ана тілі, 2004. - Кемелбаева Айгүл: б. 201.

Қазақ әдебиеті [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық / Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігі. - Алматы : Аруна, 2005. - (Мәдени мұра). - Кемелбаева Айгүл: б. 261-262.

Қазақстан жазушылары [Мәтін] : анықтамалық / құраст. С. Қамшыгер; Қ. Жұмашева. - Алматы : Ан Арыс, 2009. - Кемелбаева Айгүл: б. 159-160.

Шығыс жұлдыздары [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық. Т. 1 : Сөз зергерлері. Мәдениет майталмандары / құрастырушылар Ұ. Есдаулет, К. Құрмансейіт, Д. Кәпұлы. - Астана : Фолиант, 2011. - Кемелбаева Айгүл: б. 93.

Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - Кемелбаева Айгүл: б. 387-388.

 

***

Айгуль Кемельбаева [Текст] // Гайнуллина Ф. А. Литература Семипалатинского Прииртышья / Ф. А. Гайнуллина. - Семипалатинск, 2002. - С. 129.

Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. - 96 б. - Айгуль Кемельбаева.

Литература Казахстана [Текст] : энциклопедический справочник / Министерство связи и информации Республики Казахстан; Комитет информации и архивов. -  Алматы : Аруна : Қазығұрт, 2010. - (Мәдени мұра). - Кемелбаева Айгуль: с. 275.

 

Мақалалар - Статьи

 

Досжанов, Д. Айгүл Кемелбаеваның "Динаға арналған сый" повесі туралы [Мәтін] / Д. Досжанов // Жалын . - 1984. - № 6. -  Б. 34-35.

Балқыбек, Ә. Әдебиет және жастар [Мәтін] / Ә. Балқыбек // Қазақ әдебиеті. - 2001. - 5 қаңтар. - Б. 8.

Тәуелсіздікке 100 кітап тарту [Мәтін] : [А. Кемелбаеваның шығармашылығы туралы] // Үш анық. - 2002. - № 1. - Б. 1.

Толысбаева, Ж. У подножья башни из слоновой кости [Текст] : о романе А. Кемелбаевой "Башня" ("Мунара") / Ж. Толысбаева // Книголюб. - 2004. - №12. - С. 10-11.

Балтабаева, Г. С. Айгүл Кемелбай әңгімелеріндегі исламдық мотив [Мәтін] / Г. С. Балтабаева // «Қайнар» университетінің хабаршысы = Вестник университета «Кайнар». - 2010. - № 4/2. - Б.79-82.

Өмірбекова, Г. Т. Айгүл Кемелбаева шығармашылығындағы  постмодернистік сарындар [Мәтін] / Г. Т. Өмірбекова // ҚазҰУ хабаршысы. Филология сериясы = Вестник КазНУ. Серия филологическая. - 2013. - № 5-6. - Б. 199-202.

 

А. Кемелбаеваның аудармалары

Переводы А. Кемелбаевой

 

Алыптекин, М. Туннель тығырығы [Мәтін] : әңгіме / М. Алыптекин ; ауд. А. Кемелбаева // Жалын. - 1995. - № 3-4. -  Б. 72-75.

Өзен, Р. Соңғы құрбандық [Мәтін] : әңгіме / Р. Өзен ; ауд. А. Кемелбаева // Жалын. - 1995. - № 3-4. -  Б. 63-66.

Сейфеддин, О. Қызғаныш [Мәтін] : әңгіме / О. Сейфеддин ; ауд. А. Кемелбаева // Әлем әдебиеті. - 2011. - № 3. - Б. 86-92.

Қашқынбаев Т. С.

Жаңартылды 05.12.2025 15:26

Қашқынбаев Талғат Саккоұлы (1961) – қаламгер, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі.

1961 жылы 16 наурызда ШҚО, Катонқарағай ауданының Шыңғыстай ауылында дүниеге келген.
1968 - 1978 жылдар аралығында Шыңғыстай орта мектебінде оқыды. Мектепте үздік оқуымен қатар, қоғамдық жұмыстарға белсене араласып, оқушылар комсомол ұйымының хатшысы міндетін атқарды.
1978 жылы мектепті аяқтап, Өскемен құрылыс-жол институтының (қазіргі Д. Серікбаев атын. ШҚТУ) «Өндірістік және азаматтық құрылыс» факультетіне түседі. 1983 жылы институтты бітіріп, әскери кафедрадан алған білімімен лейтенант шенінде Совет армиясы қатарына алынып, 2 жыл Қиыр Шығыста өз мамандығы бойынша әскери қызметте болды.
1985 жылы әскери қызметтен босап, елге келген соң, құрылыс және энергетика саласында түрлі мекемелерде жұмыс істеді. 2007-2024 жж. аралығында жобалау мекемелерінде бөлім бастығы, бас инженерлік қызметтер атқарды, 2024 жылы зейнеткерлікке шығады. 2024 жылдың қараша айынан бүгінгі күнге дейін «VK Development group» құрылыс компаниясында авторлық қадағалау маманы болып жұмыс істеуде.
Басқа салада қызметте жүрсе де түрлі тақырыптарға өлеңдер, шағын әңгімелер жазумен айналысады. 2013 жылы баспадан «Өмір жайлы ойлар» атты шағын кітапшасы жарық көрді.
2021 жылы «Тұнық бастаулар» атты ой-толғаулардан тұратын екінші кітабы жарыққа шықты.
2022 жылы 90 жасқа таяп қалған анасының өз өмір жолы жайлы «Тағдырыма ризамын» кітабының қолжазбасын толықтырып, әдеби тілге бейімдеп өңдеп, баспаға даярлап шығаруына көмектесті.
2019 жылы «Түркі әлемі» киностудиясының директоры Доқтырхан Тұрлыбекпен бірге Катонқарағай ауданына барып, жазушылар Тұтқабай Иманбеков пен Оралхан Бөкей жайлы «Әттең, тонның келтесі-ай» атты деректі фильмнің түсіріліміне көмек беріп қайтты. 2022 жылы тағы да сол киностудия құрамымен бірге Катонқарағай өлкесінің төріне сапарлап барып, жергілікті ақын Ақтан Нұрбаев жайлы «Мұзтаудың көкке өрлеген мұзбалағы» атты деректі фильмді түсіру жұмыстарына қатысты.
2023 жылы қазан айында Талғат Саккоұлының авторлық құрастыруымен Шыңғыстай ауылының тумасы, саналы ғұмыры Қарағанды шахталарында елеулі еңбек сіңірген, сонымен қатар қазақ күресінен «№1 спорт шебері» атағын алған жеті дүркін Республика чемпионы Қылаң Бақыжанов туралы «Қазақ күресінің саңлағы» атты кітап жарық көрді.
2024 жылы ШҚО ішкі істер органдары және Ұлттық ұландар ардагерлер кеңесінің төрағасы Үдербаев Нұрлыбек Ғалиұлы жайлы «Өмірі-өнеге» атты өмірбаяндық хикаят басылып шықты.
2025 жылы жан-жақты тұлға Жүсіпбек Уәлитовтың өмірі мен қызметі және шығармашылығы туралы «Асқақ рухты тұлға» кітабы жарыққа шықты.
Талғат Саккоұлы жұмыстан бос уақытында шығармашылықтан өзге волейбол, теннис, бильярд, шахмат ойнаумен, шаңғымен жүгіру және тау шаңғысымен сырғанау сияқты спорт түрлерімен айналысады.
«Кітапқұмарлар тобы», «Төр Алтайдың әдеби әлемі» және «Кітап ал» атты әдеби клуб-жобалардың белсенді мүшесі.
Жары – Алиханова Жанаргүл Қайырлықызы, Қарағанды медицина институтын бітірген, санитарлық дәрігер, қазіргі таңда жеке кәсіпкерлікпен айналысады.
Жанұяда екі қыз тәрбиелеп өсірді. Мақпал – Шығыс Қазақстан Мемлекеттік техникалық университетін бітірген, банк саласында қызмет атқарады. Жары – Дидар, Назарбаев зияткерлік мектебінде ұстаз.
Кіші қызы Іңкәр Алматы технология университетін бітірген, Америка Құрама Штаттарында төрт жылға жуық болып келген ол, бүгінгі күні сол жақтан алған IT-технология бойынша алған білімі мен тәжірибесін ары қарай өз елімізде дамытуда.

Т. С. Қашқынбаевтың шығармалары
Произведения Кашкынбаева Т. С.

Қашқынбаев, Т. «Өмір жайлы ойлар»: өлеңдер мен әңгімелер жинағы / Т. Қашқынбаев. – Астана: Нұра Астана, 2013
Қашқынбаев, Т. Тұнық бастаулар : өмірбаяндық деректер / Т. Қашқынбаев. – Алматы : Раlitra Press, 2021. - 464 б.
Қазақ күресінің саңлағы / құраст.: Т. С. Қашқынбаев. - Алматы : Балауса, 2023. - 184 б.
Қашқынбаев, Т. Өмірі – өнеге: өмірбаяндық хикаят / Т. Қашқынбаев. – Өскемен: Рекламный Дайджест, 2024
Қашқынбаев, Т. Асқақ рухты тұлға: танымдық кітап / Т. Қашқынбаев. – Шымкент: Жебе, 2025

Т. С. Қашқынбаев туралы әдебиет
Литература об Кашкынбаеве Т. С.

Кітаптар - Книги

Баянғазыұлы, Е. Шыңғыстай : / құраст.: Е. Баянғазыұлы. - Өскемен, 2015. - 492 б.
Назырбаев, Қ. Катонқарағай / Қ. Назырбаев. - Астана : Фолиант, 2011. - 280 б.
Әбдіғали С. Жаназық / С. Әбдіғали., 2025

Мақалалар - Статьи

Уалханова, Р. Жаңа кітап бізде, асығыңыз Сіз де! : [катонқарағайлық азамат Талғат Қашқынбаевтың "Тұнық бастаулар" атты кітабы туралы] / Р. Уалханова // Ертіс өңірі. - 2021. - 21 сәуір.- Б.19
Уалханова, Р. Сегіз қырлы, бір сырлы қаламгер : [жазушы Қашқынбаев Талғат Саккоұлы туралы] / Р. Уалханова // Дидар. - 2023. - 18 қараша.- Б.4
Уалханова, Р. Азамат келбеті : [жазушы Қашқынбаев Талғат Саккоұлы туралы] / Р. Уалханова // Мәдениет. - 2023. - №11.- Б.60-63
Әбдікәрім, Д. Қазақ күресінің саңлағын еске алды: [жазушы Қашқынбаев Талғат Саккоұлы туралы] / Д. Әбдікәрім // Арайлы Катонқарағай. - 2024. -2024. – 28 маусым. – Б. 8
Райысова, Ә. Тұнық бастаулар оқырмандарға жол тартты [қаламгер Т. С. Қашқынбаев туралы] / Ә. Райысова // Арайлы Катонқарағай. - 2021. – 2 шілде. – Б. 3

Кемешев Н.

Жаңартылды 10.06.2025 14:18

Нәбиолда Кемешев (1949 ж.) – лирик-ақын және композитор, музыка шебері, Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің құрметті доценті, Қазақстан-Американдық еркін университетінің құрметті профессоры, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, Күршім ауданының құрметті азаматы.

1949 жылы 6-сәуірде Марқакөл ауданының Жалаңаш ауылында (қазіргі Шығыс Қазақстан облысының Күршім ауданы) дүниеге келген.

Ақбұлақ мектебін аяқтап, 1966 жылы Мәдениет үйінің директоры болып жұмыс істеп, мектепте ән сабағын оқытқан. 1969 жылы Алматы кинотехникумын бітірген. 1974 жылы Өскемен педагогикалық институтын (қазіргі С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті) тәмамдап, Марқакөл ауданы (қазіргі Күршім ауданы Ақбұлақ ауылы) Горновка орта мектебіне бөлініп, 1982 жылға дейін музыка және ән сабағынан мұғалім болған. Жас педагог жасөспірімдермен сабақ пен қосымша сабақтарды Қазақстандағы ең танымал «Тамаша» эстрадалық-әзіл жанрының негізін қалаушылардың бірі бола отырып, көркемөнерпаздардың қатысуымен сәтті үйлестірді. Содан кейін аудандық партия комитетінің нұсқаушысы болып жұмыс істеді, Марқакөл ауданы әкімшілігінің мәдениет бөлімін басқарды. 1997 жылы Нәбиолда Салихұлы МҮ директоры болып тағайындалды.

2005 жылы Өскемен Қазақ-Американдық еркін университетін бітірген.

Нәбиолда Кемешев көптеген ән, өлең мен шежіре жазып, 40-тан астам әзіл-оспақ көріністерін жасады. Оның мақалалары аймақтық және республикалық баспасөз беттерінде жарияланған, олар «Жүрекпен сырласу» (2006), «Өмірім-өлеңім» (2007), «Ұрпағыма өсиет» (2009), «Ақ тілек, ақ бата» (2010), «Әке рухына тағзым» (2014), «Әке аманаты» (2018) кітаптарының авторы. Нәбиолда Кемешевтің «Марқаның сұлу қыздары», «Күршім мен Марқа ағайын», «Сандуғашым, қарлығашым» және басқа да әндері еліміздің талантты әншілерінің орындауында шырқалуда.

1982 жылы аудандық партия комитетінің нұсқаушысы болып тағайындалды.

1982-1995 жж. аудандық мәдениет бөлімінің меңгерушісі, Теректі Мәдениет үйінің директоры болады.

Төрт мәрте аудандық Кеңестің, бір рет облыстық Кеңестің депутаты болып сайланды. 1991 жылы Шығыс Қазақстан облысының делегациясы құрамында Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Ассамблеясына қатысты

2001 жылы "Мәдениет қайраткері"атағын алды. Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің құрметті доценті, "Шабыт" халықаралық байқауының және ШҚО әкімі сыйлығының лауреаты. "Еңбектегі ерлігі үшін" және "Астананың 10 жылдығы" медальдарымен марапатталған, 2005 жылы 4 желтоқсанда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтан алғыс хат алған.

Н. Кемешевтің шығармалары

Произведения Н. Кемешева

Кітаптар – Книги

Кемешев, Н. Көңілге түйген әсерлер [Мәтін] : мақалдар мен мәтелдер / Н. Кемешев. - Өскемен, 2003. - 157 б.

Кемешев, Н. Жүрекпен сырласу [Мәтін] / Н.Кемешев. - Өскемен, 2006. - 244 б.

Кемешев, Н. Әндер жинағы [Ноталар]/ Н. Кемешев. - Өскемен, 2007. - 152 б.

Кемешев, Н. Өмірім-өлеңім [Мәтін] / Н. Кемешев. - Өскемен, 2007. - 360 б.

Кемешев, Н. Ұрпағыма өсиет [Мәтін] / Н. Кемешев. - Өскемен : Шығыс Ақпарат, 2009. - 500 б.

Кемешев, Н. Ақ тілек, ақ бата [Мәтін] / Н. Кемешев. - Өскемен : Шығыс Ақпарат, 2010. - 100 б.

Кемешев, Н. Әке аманаты [Мәтін] : ғұмырбаяндық естеліктер мен ой- толғаныстар / Н. Кемешев. - Алматы : Үш Қиян, 2018. - 296 б.

Н. Кемешевтің мерзімді басылымдар мен

жинақтардағы мақалалары

Публикации Н. Кемешева в периодических изданиях и сборниках

Кемешев, Н. Көңіл мұңы; Бауырларға арнау [Мәтін] : [жыр жолдарынан] / Н. Кемешев // Дидар. - 1996. - 20 тамыз.

Кемешев, Н. Сәт сапар, марқалық өнерпаздар. [Мәтін] : [Күршім аудандық мәдениет бөлімінің бас маманымен әңгімелескен У. Тоқпатаев] / Н. Кемешев // Дидар. - 1999. - 29 мамыр.

Кемешев, Н. Мәдениетті қолдау жылын ұтымды пайдалансақ [Мәтін] : [Күршім ауданында мәдениетті қолдау жылына байланысты жүргізіліп жатқан шаралар туралы ] / Н. Кемешев // Рауан. - 2000. - 10 сәуір.

Кемешев, Н. Рухани байлық-азығымыз [Мәтін] : [Күршім ауданы мәдениет мекемелерінің бүгінгі жағдайы ] / Н. Кемешев // Егемен Қазақстан. - 2000. - 7 қаңтар.

Кемешев, Н. Мен Құмашты көрмесем [Мәтін] : [Құмаш Нұрғалиев туралы] / Н. Кемешев. - Дидар. - 2003. - 22сәуір. - Б. 4.

Кемешев, Н. Баян ойнап, бағым жанды [Мәтін] : [марқакөлдік өнерпаз Н. Кемешевтің шығармашылығы туралы] / Н. Кемешев ; сұхбат: Қ. Дүргінбайұлы // Дидар. - 2020. - 3 қыркүйек.- Б.11.

Н. Кемешевтің өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер

Литература о жизни и творчестве Н. Кемешева

Кітаптар - Книги

Тоқпатаев, У. Менің замандастарым [Мәтін] / У. Тоқпатаев. - Өскемен, 2006. - 440 б. - Н. Кемешев туралы мақала жарияланған.

Елубай, О. Аялайық Алтайды : деректі әңгіме, жолжазба, очерк,толғау, мақалалар  / О. Елубай. - Өскемен, 2004. - 227 б. - Н. Кемешев туралы мақала жарияланған.

Мақалалар – Статьи

 

Салықбаев,  С. Өнер жүгін арқалап [Мәтін] : [Марқалық өнер тарланы Н. Кемешев жайында] / С. Салықбаев // Дидар. - 1999. - 30 наурыз.

Құрманбекұлы, Қ. Өзі сазгер,өзі сал [Мәтін] / Қ. Құрманбекұлы // Дидар. - 2000. - 5 тамыз.

Тоқпатаев, У. Мәдениет қайраткері [Мәтін] : санасын сырлы саз, жүрегін көктем-жыр әлдилеген Набиолда Кемешов жайлы ой-толғам / У. Тоқпатаев // Дидар. - 2004. - 6 сәуір.- Б. 2.

Марқалық марқасқа [Мәтін] : [өнер тарланы Н.Кемешев туралы] // Рауан. - 2009. - 22 тамыз. - Б. 3.

Елубай, О. Теректідегі ән-жыр кеші [Мәтін] : [ақын, сазгер Нәбиолда Кемешевтің кеші] / О. Елубай // Егемен Қазақстан. - 2009. - 21 желтоқсан.- Б. 9.

Қайроллаұлы, Х. Жалықпаған туған жерін жырлаудан [Мәтін] : [белгілі сазгер, ақын Н. Кемешев 70 жасқа толды ] / Х. Қайроллаұлы // Дидар. - 2019. - 7 наурыз. - Б. 27.

Кемешев, Н. Баян ойнап, бағым жанды [Мәтін] : [марқакөлдік өнерпаз Н. Кемешевтің шығармашылығы туралы] / Н. Кемешев ; сұхбат: Қ. Дүргінбайұлы // Дидар. - 2020. - 3 қыркүйек.- Б.11.

***

Салыкбаев, С. Жизненное кредо Набиолды Кемешева [Текст] : [о бывш.работнике культуры Курчум.р-на ...] / С.Салыкбаев // Рудный Алтай. - 1999. - 1 апреля. 

Азмухамбетов, Ш. Теректинский Ренессанс [Текст] / Ш.Азмухамбетов // Рудный Алтай. - 2007. - 21 июля. - С. 6.

Мустафин, С. Песни Набиолды Кемешева [Текст] / С. Мустафин // Рудный Алтай. - 2007. - 17 апр. - С. 6.

Каир, К. Застыла кавалерия острот [Текст] / К.Каир // Рудный Алтай. - 2008. -  1 марта. - С. 4.

Омаров  Д.  Учитель, поэт, композитор [Текст] : [о встрече общественности Усть-Каменогорска с Набиолдой Кемешевым, поэтом-лириком, композитором, музыкантом-виртуозом, Почетным доцентом ВКГУ, заслуженным деятелем РК, Почетным гражданином Курчумского района, лауреатом международного конкурса "Шабыт", лауреат премии акима ВКО, обладатель медалей "За трудовую доблесть", "20-летие Астаны"] / Д.  Омаров  // Рудный Алтай. - 2019. - 4 апреля. - С. 14

Интернет ресурстары

Ресурсы интернет

Кемешев Набиолда Салихович. Творческие будни директоры Дома Культуры

http://www.llk.kz/content/42022/42079?letter=%CA&page=

ЧЕЛОВЕК ИСКУССТВА - http://oskementv.kz/ru/news/society/chelovek-iskusstva

В Восточном Казахстане прошла литературно-музыкальная встреча с талантливым мастером слова - https://altaynews.kz/ru/v-vostochnom-kazaxstane-proshla-literaturno-muzyikalnaya-vstrecha-s-talantlivyim-masterom-slova.html