Мухамедханов Каюм Мухамедханович (1916-2004) - Лауреат Государственной премии Республики Казахстан 1996 года, ученый-текстолог, основоположник научного абаеведения, сподвижник М. Ауэзова, общественный деятель, писатель, поэт, драматург, переводчик, педагог. Основатель музея Абая в г. Семее (1940). Автор текста первого Государственного Гимна Казахской ССР (1945 г.)
Родился 5 января 1916 года в г. Семипалатинск (ныне г. Семей, область Абай). Отец Каюма - Мухамедхан Сейткулов, просветитель, собиратель и хранитель рукописей, меценат, преподаватель ислама, сподвижник алашординцев. Он определял вектор духовного-культурного развития казахского народа, а также объединял казахский народ вокруг ценностей культуры. Созданная им в своем доме богатейшая библиотека с мировой классикой на разных языках была открыта для всех, кто интересовался культурой. В библиотеке были редкие рукописи, книги: первый сборник произведений Абая (1909 г), изданные в Семипалатинске (Семее) в 1912 году поэмы Шакарима «Қалқаман-Мамыр», «Еңлік-Кебек», а также «Қазақ айнасы», «Шежіре - происхождение и история казахов и казахских ханов», «Книга о религии мусульман». М. Сейткулов выписывал газеты и журналы того времени на казахском, татарском и русском языках: «Айқап», «Таржиман», «Уақыт», «Шура» и др. М. Сейткулов финансировал журнал «Абай», газеты «Сарыарқа» и «Қазақ». Он создал все условия для проведения в своем доме репетиций пьес М. Ауэзова «Енлік-Кебек», «Қарагөз», «Бәйбіше тоқал», «Ел ағасы». В его доме останавливались Абай, Шакарим, ученики Абая, алашординцы, деятели театра, поэты и издатели того времени. В 1937 г. 2 декабря М. Сейткулов был расстрелян в Семипалатинске (Семее). Реабилитирован. Достойный сын своего Отца – Каюм Мухамедханов был воспитан в духе Алаш, он сохранил наследие Абая и всех посетителей родового дома. С 1938по 1951 годы К.Мухамедханов провел научное исследование по теме «Литературная школа Абая». Школа учеников Абая – это единственная школа в казахской литературе. Ученый установил более 30 имен и на достоверных фактах написал научно-творческие биографии учеников Абая. А главное, он по крупицам, по кусочкам нашел отрывки их произведений и научным методом текстологического анализа доказал принадлежность каждого произведения каждому ученику Абая. Работа с очевидцами жизни и творчества Абая и его учеников была важной в восстановлении части текстов, передававшихся изустно. Академик М. Сильченко в 1951 г., отзываясь об этом научном труде, справедливо отметил: «До тов. Мухамедханова вообще трудно было разрабатывать вопрос о школе Абая из-за отсутствия самих произведений учеников Абая! В литературе об Абае имелись лишь общие характеристики этой школы». Учёный сам создал источниковедческую базу – по кусочкам восстановил тексты произведений! Уже в 1940-е годы установленные Мухамедхановым труды учеников Абая были введены в научный оборот. 22 июня 1941 года Каюм Мухамедханов был призван в ряды вооруженных сил. Служил старшиной роты Свердловского и Магнитогорского военного округа (1941-1942 гг.) Выполняя задания по сопровождению военных грузов при строительстве укрепительных оборонных рубежей, подорвал здоровье был госпитализирован. Ученый К. Мухамедханов с 1940 по 1990 гг. провёл тщательное исследование по сохранению оригинального слова поэта. Он написал научные комментарии ко всем стихотворениям и поэмам Абая. Зная все рукописные списки текстов Абая, исторический контекст, события из жизни Абая и его окружения и др., используя научный метода текстологического анализа, он вернул оригинальное слово Абая. Кроме этого, он нашел и доказал принадлежность Абаю более 30 стихотворений, ранее неизвестных. Ученый написал научно-творческие биографии и текстологическим методом восстановил произведения Махамбета, Кабанбай батыра, Богенбай батыра, Бухар жырау, Алашординцев и др. деятелей культуры казахского народа. В конце 1930-х гг. Мухтар Ауэзов доверил своему ученику Каюму создать фундамент для открытия первого Музея Абая. С этой целью К. Мухамедханов совершил ряд экспедиций в отдаленные аулы для установления и сбора оригинальных экспонатов для музея. В конце 1930-х - в 1940-х гг. в экспедициях им было собрано более 500 экспонатов для музея Абая – личных вещей Абая и его окружения, предметов мебели и быта, книги, рукописи и т.д. Начав работу в музее старшим научным сотрудником, Каюм продолжал преподавать в вузе, а в 1947 г, когда Музей был передан в введение Академии наук КазССР для усиления академической направленности и развития музея Президент Академии наук КазССР К. Сатпаев издал Приказ о назначении Каюма Мухамедханова его директором, которым он руководил до репрессий 1951 г. Защита диссертации «Литературная школа Абая» 7 апреля 1951 г. стала знаковым событием в истории страны. Диссертация была защищена, но нападки на учителя и ученика – М.Ауэзова и К.Мухамедханова, начавшиеся на защите, продолжились в дискуссии по абаеведению, затем в заказных статьях в прессе. Последовало увольнение Мухамедханова с должности директора музея Абая и преподавателя вуза. 1 декабря 1951 г. Каюм был арестован. Приговор – 25 лет. Провел в заключении в тюрьмах Семипалатинска (Семея) и Алма-Аты, отбывал срок в отделениях Карлага (Темиртау, Карабас, Долинка, Дарья, Кула-Айгыре) в 1951-1955 годах. В 1955 году после смерти Сталина был полностью реабилитирован и смог вернуться в родные края.![]()
В Семее установлен памятник Каюму Мухамедханову его именем названы улицы в Семее, Нур-Султане и Алмате. В 2016 году выпущена памятная постовая марка с портретом Каюма Мухамедханова.
Награды и достижения:
- Лауреат Государственной премии Республики Казахстан 1996 года (вручена лично президентом Назарбаевым, видео).
- Первый Лауреат Международной премии имени Абая
- Обладатель первой Медали международной литературной премии «Алаш»
- Лауреат премий Союза Писателей Казахстана, Союза Журналистов Казахстана, Международной академии Абая
- Почетный гражданин Семипалатинска (ныне Семей), Аягуза, Абайского и Жанасемейского районов Восточно-Казахстанской области.
Умер 30 июня в г. Семей.
Мухаметкаликызы Алмахан (1962 г.) - поэт, член Союза писателей Казахстана.
Родилась 4 декабря в 1962 г. в с. Жарбулак Урджарского района Восточно-Казахстанской области. Учась в школе публиковалась в республиканских журналах «Балдырған», «Қазақстан пионері» (1976-1979). Окончила Семипалатинский государственный педагогический институт им. Н. К. Крупской (ныне Семипалатинский государственный университет им. Шакарима).
Работала корреспондентом в Жана-Семейской районной газете «Ақиқат», в 1983-1985 гг. - заведующей автоклуба народного театра Торгайской области, в 1989-1991 гг. – преподавателем в Семипалатинском техническом училище, в 1992-2010 гг. – главным научным сотрудником в музее-заповеднике Абая. В настоящее время директор научно-исследовательского центра «Абайтану» при Казахстанско-Российском университете.
Автор поэтических сборников «Жансая» (1999), «Тылсым сыры» (2002), «Жыр-ғұмыр» (2003); поэм «Шәкәрім», «Құрсақсыз ана», «Донор және тек» и др.; многочисленных статей в газетах и журналах. Организатор телевизионной программы «Абай әлемі». В 1979 г. заняла первое место в районном айтысе среди взрослых на традиционном смотре и стала самым молодым поэтом-импровизатором совхоза Жарбулак. Заняла первое место в региональном конкурсе пишуших поэтов (1999), первое место в областном состязании поэтов, посвященных 60 летию М. Ибраева (2002), Призер республиканского конкурса посвященного 15-летию Независимости Республики Казахстан (2006).
А.Мұхаметқалиқызының шығармалары
Произведения А. Мухаметкаликызы
Кітаптар - Книги
Мұхаметқалиқызы, А. Жыр ғұмыр [Мәтін] : жыр жинағы / А. Мұхаметқалиқызы. - Семей, 2002.
Мұхаметқалиқызы, А. Мұң - менің мәңгі ұстазым [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы. - Семей, 2008. - 206 б.
А. Мұхаметқалиқызының мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Публикации А.Мухаметкаликызы в периодических изданиях и сборниках
Мұхаметқалиқызы, А. Тұсау кесер жырлар [Мәтін] : өлеңдер / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 1988. - 15 қазан.
Мұхаметқалиқызы, А. Қардай сезімнің сәттілігі [Мәтін] : өлең / А. Мұхаметқалиқызы // Үш анық. - 1993. - 3 қаңтар.
Мұхаметқалиқызы, А. Ғасыр өткелі [Мәтін] : өлең / А. Мұхаметқалиқызы // Үш анық. - 1999. - №11.
Мұхаметқалиқызы, А. Құрсақсыз ана [Мәтін] : поэма / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 1999. - 2-8 қыркүйек. - Б.4.
Мұхаметқалиқызы, А. Ұлы жол [Мәтін] : [Семейдегі жаңа көпір құрлысының аяқталуына арналған өлең ] / А.Мұхаметқалиқызы // Үш анық. - 2000.
Мұхаметқалиқызы, А. Абай өлеңдерінің мерейтойы[Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы.- 2001. - 19 тамыз.
Мұхаметқалиқызы, А. «Буынсыз тілің ...» [Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А.Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2001. - 26 қазан.
Мұхаметқалиқызы, А. «Вадим» поэмасы [Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2001. - 24 тамыз.
Мұхаметқалиқызы, А. «Қуанбаңдар жастыққа» [Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2001. - 9 қараша. - Б.3.
Мұхаметқалиқызы, А. «Осы қымыз қазаққа ...» [Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2001. - 12 қазан - Б.11.
Мұхаметқалиқызы, А. Абай жүрегінің теңізі [Мәтін] : [Абайдың туғанына 157 толуына орай ] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2002. - 9 қыркүйек. - Б.1.
Мұхаметқалиқызы, А. «Алланың өзі де рас, сөзі де рас» [Мәтін] : [Абай өлеңдерінің 100 жылдығына орай] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2002. - 6 қыркүйек. - Б. 3.
Мұхаметқалиқызы, А. Ақын-ғұмыр [Мәтін] : [ақын М. Ибраевтың туғанына 60 жыл толуына орай ] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2002. - 27 қыркүйек.
Мұхаметқалиқызы, А. Абай жинаған мұралар [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2003. - 20-27 қараша. - Б. 4.
Мұхаметқалиқызы, А. Абай жинаған мұралар [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2004. - 30 сәуір. - Б. 3.
Мұхаметқалиқызы, А. Күнгейге құмар жүрек [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Дидар. - 2004. - 25 желтоқсан. - Б. 5.
Мұхаметқалиқызы, А. Қазақ мәдениетіндегі қару құралдары [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2004. - 28 мамыр.- Б.3.
Мұхаметқалиқызы, А. Сәулелі ойға ұрпағын жүгіндірген [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2004. - 16 сәуір. - Б. 3.
Мұхаметқалиқызы, А. Әнші Әлмағанбеттің домбырасы [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Ертіс өңірі. - 2005. - 18 тамыз. - Б. 11.
Мұхаметқалиқызы, А. "Жаз" өлеңі [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Ертіс өңірі. - 2005. - 16 маусым. - Б. 27.
Мұхаметқалиқызы, А. "Ойлай бер мені күніге..." [Мәтін] : ақын Т. Айбергеновтың поэзиясымен сырласу / А. Мұхаметқалиқызы // Ертіс өңірі. - 2007. - 11 сәуір. - Б. 11.
Мұхаметқалиқызы, А. Тұңғыш жинаққа 100 жыл [Мәтін] : [Абайдың тұңғыш жинағына 100 жыл] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2009. - 2 сәуір. - Б. 3.
Мұхаметқалиқызы, А. Абай және Пушкин [Мәтін] : [Абай мен Пушкин үндестігі] / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2009. - 9 сәуір. - Б. 3.
Мұхаметқалиқызы, А. Алтынның буы [Мәтін] : поэма / А. Мұхаметқалиқызы // Жұлдыз . - 2009. - № 9. - Б. 76-81.
Мұхаметқалиқызы, А. Ғасырлық ғұмыр [Мәтін] : бас ақынның тұңғыш жинағына 100 - жыл / А. Мұхаметқалиқызы // Аудан тынысы. - 2009. - 31 шілде. - Б. 6.
Мұхаметқалиқызы, А. Донор [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Жалын. - 2009. - № 7. - Б. 19-20.
Мұхаметқалиқызы, А. Қанымда зерттелмеген қосылыс бар [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Жалын. - 2009. - № 7. - Б. 18-19.
Мұхаметқалиқызы, А. "Сегіз аяқ" [Мәтін] : Абай поэзиясына 120 жыл / А. Мұхаметқалиқызы // Семей таңы. - 2009. - 30 сәуір. - Б. 4.
Мұхаметқалиқызы, А. Біз Семейде тұрамыз бірақ, бірақ... [Мәтін] / А. Мұхаметқалиқызы // Ертіс өңірі. - 2010. - 10 наурыз. - Б. 4.
Мұхаметқалиқызы, А. Донор және тек [Мәтін] : өлең / А. Мұхаметқалиқызы // Қазақ әдебиеті. - 2015. - 15 - 21 мамыр. - Б. 8.
А. Мұхаметқалиқызы туралы әдебиеттер
Литература о Мухаметкаликызы А.
Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. – Алмахан Мұхаметқалиқызы (Ғабдуллина): Б. 63-64.
Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы». - 2014. - Мұхаметқалиқызы Алмахан: б. 555.
Назырбаев Кайырды, журналист, поэт, писатель-издатель, член Союза журналистов и Союза писателей Казахстана.
Родился 2 октября 1947 года в селе Таңба (ныне Енбек) Катон-Карагайского района Восточно-Казахстанской области. Окончил Енбекскую восьмилетнюю школу, затем Чингистайскую среднюю школу.
Кайырды Назырбаев выпускник факультета журналистики Казахского государственного университета. Работал литературным сотрудником в Восточно-Казахстанской областной газете «Коммунизм туы», собственным корреспондентом по Катон-Карагайскому пограничному району, Большенарымскому, Зыряновскому районам, переводчиком в Курчумской районной газете «Коммунистік еңбек» («Коммунистический труд»), редактором на областном радио и ответственным редактором в радиокомитете Катон-Карагайского пограничного района, заместителем редактора, редактором газеты «Арай» («Луч») Катон-Карагайского района.
В 2000-2002 годы Кайырды Назырбаев был редактором в издательстве «Елорда», а в 2002-2008 годы – редактором, директором в издательстве «Аударма». С 2009 года работает директором издательства «Нұр-Астана». Член коллегии журнала «Әлем әдебиеті», издаваемого в Астане.
Кайырды Назырбаев начал писать стихи еще в школе. Стихи и рассказы К. Назырбаева публиковались в районных газетах «Еңбек туы», «Арай», в областной газете «Коммунизм туы», в республиканских газетах «Лениншіл жас», «Социалистік Қазақстан», а также в литературно-художественных журналах «Қазақстан әйелдері», «Жұлдыз». Стихи Кайырды Назырбаева вошли в поэтический сборник «Ағажай Алтайдай жер қайда» (1999).
Кайырды Назырбаев является составителем сборников «Алтайдың алтын алқасы», «Ел ішіндегі бірқақпайлар», «Қаратай елінің ақындары», «Қаратай баба зираты». Он автор книг «Ұстаз тағылымы», (2003), «Таудағы таңба» (2007), «Катонқарағай» (2011), «Катонқарағай қаламгерлері» (2017), «Алтайдағы ауыл» (2022), «Шолпандай таң алдында туып-батты : мақалалар мен естеліктер» (2023), «Алтайдың аңыз адамы» (2023).
Кайырды Назырбаев член Союза журналистов и Союза писателей Казахстана. Он был делегатом VII съезда Союза журналистов Казахстана (1987), Всесоюзного съезда ассоциации издателей газет (Москва, 17-18.04.1991), съезда республиканского объединения «Қазақ тілі» (Алматы, 1992).
Кайырды Назырбаев награжден нагрудными знаками «Деятель культуры», «Қазақстан Республикасы Баспа және полиграфия ісінің қайраткері» и юбилейной медалью «10 жыл Астана».
31 мая 2007 года решением Катон-Карагайского районного маслихата XXVIII сессии III созыва № 28/6-III за большой вклад в развитие духовного богатства района Кайырды Назырбаеву присвоено звание «Почетный гражданин Катон-Карагайского района».
Қ. Назырбаев шығармалары
Произведения Назырбаева К.
Кітаптар - Книги
Ағажай, Алтайдай жер қайда : Өлеңдер жинағы. - А. : Полиграфия, 1999. - 303 б.
Алпысқызы, Зәбилә. Ұстаз тағылымы / З. Алпысқызы. - Астана : [б.ж.], 2003. - 244 б.
Назырбаев, Қайырды. Таудағы таңба : өлеңдер, мақалалар, ел ішіндегі бірқақпайлар, әңгімелер, новеллалар, аудармалар, әріптестер лебізі / Қ. Назырбаев. - Астана : Фолиант, 2007. - 320 б.
Назырбаев, Қайырды. Қаратай баба зираты / Қ. Назырбаев. - Астана : Нұра-Астана, 2010. - 36 б. Назырбаев, Қайырды. Катонқарағай [Мәтін] / Қ. Назырбаев. - Астана : Фолиант, 2011. - 280 б.
Мақалалар - Статьи
Назырбаев, Қ. Алтайдың аңыз адамы : [Бошай Кітапбаевтың 100 жылдығына орай] / Қ. Назырбаев. - Мәтін // Жас алаш. - 2023. - 2 наурыз. - Б. 4.
Назырбаев, Қ. Бір газетке елу екі жыл ғұмырын арнады : катонқарағайлық жазушы Жәнібек Қызыр туралы / Қ. Назырбаев. // Арайлы Катонқарағай. - 2024. - 26 шілде (N30). - Б. 8.
Назырбаев, Қ. Қалихан аға қадірліміз еді : жазушы Қалихан Ысқақтың туғанына 90 жыл толуына орай естеліктер топтамасы / Қ. Назырбаев . // Арайлы Катонқарағай. - 2024. - 27 қыркүйек (N39). - Б. 4.
Назырбаев, Қ. Қаратай бабамыздың зираты қалай табылды ? : [Қаратай бабамыз өз заманында батыр, ел басқарған белгілі билердің бірі. Найман елі Алтайдан Балқашқа дейінгі кең байтақ жерді жайлаған ірі мемлекет. Осы Қаратай бабамыздың зираты табылып, оған катонққарағайлық ұрпақтардан ескерткіш тақта орнатылды. Осы зиратты іздестіру туралы көлемді мақала ] / Назырбаев Қ. // Арайлы Катонқарағай. - 2024. - 20 қыркүйек. - Б. 4-5.
***
Назырбаев, К. Не забывая имя его. : [об участнике установления Советской власти в Катон-Карагае Тукубаеве С.] / К. Назырбаев // Луч. - 1989. - 3 авг.
Назырбаев, К. Фермер Казбек Алькенов : [Катон-Карагайс. р-н] / К. Назырбаев // Луч. - 1996. - 13 февр.
Назырбаев, К. Добрые перемены: [экон. и соц. жизнь сел Урыль, Енбек, Арчаты Катон-Карагайс. р-на] / К. Назырбаев // Рудный Алтай. - 1997. - 4 сент.
Назырбаев, К. Заглядывая в историю: [к 70-летию со дня образования Катон-Карагайс. р-на] / К. Назырбаев // Луч. - 1998. - 20 янв.
Назырбаев, К. Учитель, пред именем твоим: [о педагоге Садыке Тукибаеве, которому в этом году исполнилось 102 года со дня рождения] / К. Назырбаев // Луч. - 2000. - 29 февр. - С. 2
Назырбаев, К. Помнят ли Кылана земляки?: [о первом мастере спорта по казакша курес в РК] / К. Назырбаев // Семь дней. - 2002. - 25 окт. - С. 5
Қ. Назырбаев туралы әдебиет
Литература о Назырбаеве К.
Кітаптар - Книги
Қапанов, Болатбек. Анамдай әлпештеген Асқар Алтай / Б. Қапанов. - Өскемен : [б. ж.], 2011. - 566 б. (Введено оглавление)
Мақалалар - Статьи
Қаңтарбаев Ә. Өткен ғасырлардан жеткен сарын / Қаңтарбаев Ә. // Дидар. - 2006. - 14 ақпан. - Б. 6
***
Азмухамбетов Ш. Журналист стал почетным гражданином : [о К. Назырбаеве] / Азмухамбетов Ш. // Рудный Алтай. - 2007. - 24 июля. - С. 4.
Мырзакасым Асет Медеуханулы (1953) – литературовед, драматург, главный редактор Абайской районной газеты «Абай елі».
Мырзакасым Асет Медеуханулы родился 19 сентября 1953 г. в с. Архат Абайского района Семипалатинской области (ныне Восточно-Казахстанская область).
В 1974 г. закончил Государственный педагогический институт, факультет «Казахский язык и литература».
Трудовую деятельность начал в качестве учителя в аулах области. С 1975 г. на государственной службе, 16 лет из которых плодотворно трудился на руководящей должности в сфере культуры в Абайском районе. Руководил музеем в Жидебае, считающийся священной вотчиной Абая. За отличную работу был отмечен знаком "Мәдениет саласының үздігі". А. Медеуханулы является автором очерков и пьес, которые вошли в сборник «Абайдың әдеби хатшысы», изданный в 2009 г. А также автором книги «Ұлы Абай елінде». Асет Медеуханулы собрал и издал произведения народного поэта Ш. Абенова в книге «Ән мен күйім –халқыма сыйым». При его участии свет увидел сборник молодых поэтов «Ән мен күйім –халқыма сыйым». Автор сборника пьес, научно-исследовательских статей «Абай аманаты» и составитель книги-воспоминаний «Айттым сәлем Қаламқас».
Литературоведческие исследования и драматические произведения Асета Медеуханулы часто публикуются на страницах республиканских и областных периодических изданий.
Активный пропагандист литературного и духовного наследия Абая и его окружения.
Произведения А. Медеуханулы
Кітаптар-Книги
Медеуханұлы, Ә. Ұлы Абай елінде [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы . - Өскемен : [б. и.], 2009.
Медеуханұлы, Ә. Абай аманаты [Мәтін] : пьесалар. Ғылыми-танымдық мақалалар / Ә. Медеуханұлы. - Семей : Анастасия, 2014. - 219 б.
Медеуханұлыдің Ә. мерзімді басылымдар мен жинақтардағы мақалалары
Публикации в периодических изданиях и сборниках
Медеуханұлы, Ә. Мүрсейіт жайлы бірер сөз / Ә. Медеуханұлы // Абайдың әдеби хатшысы [Мәтін] : зерттеу мақалалар мен естелік пікірлер. - Семей : [б. и.], 2009. - 179 б.
Медеуханұлы, Ә. Ұлы істі ұмытпайық / Ә. Медеуханұлы// Абайдың әдеби хатшысы [Мәтін] : зерттеу мақалалар мен естелік пікірлер. - Семей : [б. и.], 2009. - 179 б.
Медеуханұлы, Ә. Абай аманаты : пьеса / Ә. Медеуханұлы // Абайдың әдеби хатшысы [Мәтін] : зерттеу мақалалар мен естелік пікірлер. - Семей : [б. и.], 2009. - 179 б.
Медеуханұлы, Ә. Шәкәрiм тағдырының бiр парағы [Мәтін] : [Шәкәрiмдi кеңестiң қылбұрауынан босатқан ОГПУ-дiң қызметкерi Ж. Атанбеков туралы] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2008. - 30 қазан. - Б.3.
Медеуханұлы, Ә. Асыл жандарды ұмытпайық [Мәтін] : Кәкiтай Ысқақұлының туғанына 140 жыл / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2008. - 18 желтоқсан. - Б. 3.
Медеуханұлы, Ә. Осы жұрт Мүрсейітті біле ме екен? [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2009. - 1 қазан. - Б.3.
Медеуханұлы, Ә. Абай аманаты: сценарий [Мәтін]: [Абай балалары туралы драматургиялық шығарманың сценарийi] / Ә. Медеуханұлы // Абай. - 2009. - № 3. - Б.95-111.
Медеуханұлы, Ә.Нүрпейiс кiм? Мүрсейiт емес пе? [Мәтін]: [Шәкәрiмге орыс тiлiн үйреткен Мүрсейiт Бiкiұлы және Шәкәрiмтану ғалымдары, орталығы туралы.] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2010. - 28 қаңтар. - Б. 4.
Медеуханұлы, Ә. Осы жұрт Мүрсейітті біле ме екен? [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Мәдениет жаршысы / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2010. - N 8. - Б. 7-12.
Медеуханұлы, Ә. Шәкәрімнің саят үйі [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2011. - 26 сәуір. - Б.3
Медеуханұлы, Ә. Ақынның ажалы [Мәтін] : Шәкәрім қажы өмірінің соңғы күндерін баян ететін үш көріністі драмалық қойылым / Ә. Медеуханұлы ; құраст. С. Ғабдуллаұлы // Ақ Ертіс . - 2011. - № 1. - Б. 21-41
Медеуханұлы, Ә. Құнанбайдың баласы Халиолла [Мәтін] : [Ұлы Абайдың талантты інісі Халиолла Өскенбаев туралы] / Ә. Медеуханұлы // Ертіс өңір. - 2011. - 18 мамыр. - Б.11.
Медеуханұлы, Ә. Шәкәрімнің саят үйі [Мәтін] : [Ұлы Шәкәрім қажының қазасына-80 жыл] / Ә. Медеуханұлы // Мәдениет жаршысы / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2011. - N 5.- Б.4-8.
Медеуханұлы, Ә. Құнанбайдың ұлы Халиолла [Мәтін] / Медеуханұлы Ә. // Егемен Қазақстан. - 2011. - 27 шілде. – Б. 8.
Медеуханұлы, Ә. Ақынның ажалы [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Ақ Ертіс-Иртыш. - 2011. - № 1. - Б. 21.
Медеуханұлы, Ә. Абайдың өнегелi iнiсi [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы.- 2012. - 7 ақпан. – Б. 3. - Халиолла Өскенбаев (Құнанбайұлы) жайында.
Медеуханұлы, Ә. Соңына өлмес мұра қалдырған Абайдың өнегелі інісі Халиолла Құнанбайұлы жайында бір үзік сыр. [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Дидар. - 2012. - 30 наурыз. - Б. 22.
Медеуханұлы, Ә. Халиолла Өскенбаев [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Абай. - 2012. - №1-4. - Б.110-114.
Медеуханұлы, Ә. Шәкәрiмнiң саят үйi [Мәтін] // Шәкәрiм.- 2013. - № 3. - Б.94-96.
Медеуханұлы, Ә. Қашқар сапарында Шоқанға серiк болған... [Мәтін] : [Ш. Уәлихановтiң 1858 жылы Қашқар сапарында қызмет көрсеткен Қ. Қиятов туралы.] / Ә. Медеуханұлы // Семей таңы. - 2015.- 17 қараша. - Б. 6.
Медеуханұлы, Ә. Шоқанға Қашқар сапарында серік болған Шыңғыстаудың қазағы кім? [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Дидар. - 2015. - 27 тамыз.- Б.20.
Медеуханұлы, Ә. Қошқарбай Қиятов кiм екен ?.. [Мәтін] : [Шоқанның Қашқарияға саяхаты сапарында бiрге болған Қошқарбай Қиятов туралы] / Ә. Медеуханұлы // Абай. - 2015. - № 6. - Б.36-40.
Медеуханұлы, Ә. Абайға ақын Сараның көңіл айтқаны / Ә. Медеуханұлы // Абай. - 2017. - №3. - Б.86-90.
Медеуханұлы, Ә. Салбурын мереке ғой саятшыға [Мәтін] / Ә. Медеуханұлы // Дидар. - 2018. - 8 қараша. - Б. 14.
Найманбайулы Асет (1867 - 1922) - акын, певец, композитор, участник движения Алаш.
Родился в 1867 г. в селе Бакты Урджарского района Семипалатинской (ныне Восточно-Казахстанской) области.
Начальное образование получил в медресе имама Зейноллы, В медресе Асет увлекался изучением арабского языка и восточной поэзии. В 14-летнем возрасте Асет начинает свой творческий путь как композитор и певец. Наиболее полно его талант поэта-импровизатора раскрылся в айтысах с такими акынами, как Карабай, Барабай, Кали, Самат, Арген, девушкой Малике. Айтыс Асета с девушкой Рымжан считается одним из лучших в казахской дореволюционной литературе.
С детства пел, сочинял собственные песни. В народе широко известны песни Асета «Інжу-Маржан», «Мақпал», «Майда қоңыр», «Гаухар қыз», «Әпитөк» и др. Асет автор кисса-дастанов «Салиха-Самн», «Ағаш ат», «Перизат», «Үш жетім қыз», «Нұгыман - Нағым», «Мәлік – Дарай», «Жәмсап», «Кешубай». Музыкально-поэтическое дарование Асета проявилось в айтысе с акынами Ырысжаном, Бактыбаем, Карибаем, Арипом, Кали, Саметом, Косымбаем, Кызыром, Кемпирбаем и Маликой. Известными являются «Айтыс Асета и Ырысжана», «Айтыс Асета и Карибая». В 1910 г. опубликованы песни Асета, записанные Л. Хамиди. В 1916 г. во время национально-освободительного восстания Асет Найманбайулы вместе с восставшими, уходя от преследования карательных отрядов, перешел через границу Китая. В 1918 г. от имени правительства Алаш-Орды поехал к китайским казахам, где встретился с лидерами движения Алаш. Здесь же Асет Найманбайулы сочинил толгау «Алашқа», которое долгие годы было неизвестным.
В своих произведениях Асет воспевает любовь к жизни, горячую привязанность к родной земле, родному народу. Стихам и песням поэта присущи точное отражение черт кочевого быта, истории и этнографии казахского народа. Для поэтического стиля Асета Найманбайулы характерны образное выражение мыслей, яркая метафоричность, меткость сравнений. Асет продолжил и развил традиции великих акынов Сарыарки: Биржан-сала Кожагулова и Акан-сере Корамсаулы. Больше того, он способствовал распространению песен своего края по всему Семиречью, Тарбагатаю и Апаю. Многие произведения Асета вошли в музыкально-поэтическую сокровищницу казахского народа. Его песни исполняются современными профессиональными певцами, составляют репертуар фольклорно-этнографических ансамблей во многих областях Казахстана.
Асет Найманбайулы погиб 23 марта в 1922 г. в г. Кульдже.
Ә. Найманбайұлының шығармалары
Произведения А. Найманбайулы
Кітаптар - Книги
Найманбаев, Ә. Шығармалар [Мәтiн: өлеңдер, айтыстар, дастандар / Ә. Найманбаев. - Алматы : Жазушы, 1968.
Найманбаев, Ә. Шығармалар [Мәтiн] : өлеңдер, айтыс-қағыстар мен дастандар / Ә. Найманбаев. - Алматы : Жазушы, 1988. - 304 б.
Найманбайұлы, Ә. Iнжу-маржан [Мәтiн] / Ә. Найманбайұлы. - Алматы: Өнер, 1992. - 144 б.
Найманбайұлы, Ә. Толық шығармалар жинағы [Мәтiн] : Т.1 / Ә. Найманбайұлы ; Абай атын. Қазақ ұлттық пед. ун-тi ; Жамбылтану және халық ақындары ғылыми-зерттеу ин-ты ; құраст. С. Қожағұл ; жауап. ред. Б. Ыбырайым. - Алматы: Ұлағат, 2012. - 248 б.
Найманбайұлы, Ә. Толық шығармалар жинағы [Мәтiн] : Т. 2 / Ә. Найманбайұлы ; Абай атын. Қазақ ұлттық пед. ун-тi ; Жамбылтану және халық ақындары ғылыми-зерттеу ин-ты ; құраст. С. Қожағұл ; жауап. ред. Б. Ыбырайым. - Алматы: Ұлағат, 2012. - 368 б.
Найманбайұлы, Ә. Інжу-маржан [электрондық ресурс] : [Ә. Найманбайұлының 125 жылдық мерейтойына орай әншінің өмірі, шығармашылығы, өлеңдерінің шығу тарихы сөз болады] / Ә. Найманбайұлы. - Алматы : Өнер, 1992. - 144 б. - М-ВООК "Өлкетану" Түпнұсқа Үржар аудандық кітапханасында.
Найманбайұлы, Ә. Шығармалары [Мәтiн] : өлең-толғаулар, дастан-хикаяттар, айтыстар / Ә. Найманбайұлы.- Астана : Фолиант, 2013. - 416 б. - (Сарыарқа кiтапханасы).
***
Найманбайулы, А. Лебединая песня[Текст] : стихи /А. Найманбайулы // Аманат.- 2006.- № 6.- С. 62-63.
Найманбайулы, А. Девушка Гаућар; Қаракөз – черноглазая[Текст] : песни / А. Найманбайулы ; переводВс. Рождественского; сост. Д.Г.Пряхина // Небосвод над моей головой : фольклор и литературные памятники Казахстана.– М: Худ.лит, 2010.- С. 377-378.
Найманбайулы, А.Лебединая песня[Текст] : песни // А. Найманбайулы ;перевод Вл.Цыбина ; сост. Д.Г.Пряхина // Небосвод над моей головой: Фольклор и литературные памятники Казахстана.- М.: Худ.лит, 2010.- С.378-380.
Ә. Найманбайұлының мерзімді басылымдар мен жинақтардағы жарияланымдары
Публикации в периодических изданиях и сборниках Ә. Найманбайулы
Найманбаев, Ә. Нұғман-Нағым [Мәтін] / Ә. Найманбаев // Абай. - 2002. - №1.- Б. 62 - 66.
Найманбайұлы, Ә. Ақырғы сөз [Мәтiн] : өлең / Ә. Найманбайұлы // Егемен Қазақстан. - 2004. - 20 наурыз . - Б. 3.
Найманбайұлы, Ә. Ақынның соңғы өлеңi [Мәтiн] / Ә. Найманбайұлы ; жазып алған Р. Қожаұлы // Ақ желкен. - 2006.- N 9. - Б. 28.
Найманбайұлы, Ә. Атым Әсет арындаған ; Аңшының әнi [Мәтiн] : өлеңдер / Ә. Найманбайұлы // Қазақ әдебиетi. - 2007. - 3 - 9 тамыз. - Б.6.
Найманбайұлы, Ә. Болжаусыз осы екен ғой өлiм деген..; Адамның жасы жөнiнде; Ақырғы сөз [Мәтiн] : өлеңдер / Ә. Найманбайұлы // Қасым. - 2012. - № 3. - Б.13 - 18.
Ә. Найманбайұлының өмірі мен шығармашылығы туралы әдебиеттер
Литература о жизни и творчестве А. Найманбайулы
Дастандар [Мәтін] : октябрь революциясына дейінгі қазақ ақындарының дастандары. - Алматы : Қазмемкөркемәдеббас, 1960. - 322 б.
Майчекин, М. Портреттер[Мәтін]/ М.Майчекин - Алматы : Жазушы, 1969. - 112 б.
Жұбанов, А. Замана бұлбұлдары [Мәтін] : / А. Жұбанов - Алматы : Дайк-Пресс, 2001. - 440 б. - Әсет: б. 266-278.
Семей өңірінің ақын-жазушылары [Мәтін] : био-библиографиялық көрсеткіш / Абай атындағы әмбебап ғылыми кітапхана. - Семей : Талант, 2005. - Әсет Найманбайұлы : б. 66-68.
Қазақстан композиторлары [Мәтін] = Композиторы Казахстана : анықтамалық / ред. А. Қоныс. - Алматы : Sansam, 2011. - 216 б. - Әсет Найманбайұлы: б. 50-51.
Тілешов, Е. Алаш қозғалысы [Мәтін] : энциклопедиялық анықтамалық / Е. Тілешов, Д. Қамзабекұлы. - Алматы : Сардар, 2014. - 528 б. – Әсет Найманбайұлы: б. 97.Шығыс Қазақстан Облысы [Мәтін] : энциклопедия. - Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. - 848 б. – Әсет Найманбайұлы : б. 223-224.
1980 - 1998
Түгелбаев, А. Тереңге тамыр тартқан [Мәтін] : Әсеттің аударма өлеңдері / А.Түгелбаев // Білім және еңбек. - 1987. - № 7. - 47 б.
Адамбаев, Б. Алтын сандық [Мәтін] : әдеби мақалалар / Б. Адамбаев. - Алматы : Жазушы, 1989. - 200 б.
Керейқұлов, Қ. Шабытты шақ [Мәтін] / Қ. Керейқұлов // Лениншіл жас. - 1989. - 31 наурыз.- Б. 2.
Болғанбаев, Ә. Алашқа аты шыққан Әсет ақын [Мәтін] / Ә. Болғанбаев // Халық Кеңесі. - 1991. - 2 қараша. - Б. 3.
Бекбосынов, О. Әсет ақын қайда туған [Мәтін] / О. Бекбосынов // Халық Кеңесі. - 1992. - 2 қараша. - Б. 2.
Құдайбергенов, Т. Ақынды еске алғанда [Мәтін] : Әсет ақынның 125 жыл толуына орай / Т. Құдайбергенов // Семей таңы. - 1992. - 4 шілде. - Б. 4.
Мамырбаев, Ш. Ақын арманы [Мәтін] / Ш.Мамырбаев // Семей таңы. - 1992. - 1 ақпан. - Б. 2.
Абайдың ақын шәкірттері [Мәтін]. 3-ші кітап / алғы сөзін жазып, баспаға әзірлеген Қ. Мұхамедханұлы. - Алматы : Дәуір, 1995. - 224 б.
Толыбаев, Қ. Әсет [Мәтін] : [Ә.Найманбайұлы туралы] / Қ. Толыбаев. - Алматы : Өнер, 1995. - 400 б.
Жақыпов, А. Адамның бұлбұлы [Мәтін] : [ақын Әсет Найманбайұлының туғанына 130 жыл] / А. Жақыпов // Егемен Қазақстан. - 1997. - 6 ақпан.- Б. 4.
Айтова, Ж. Әсет және қазақ фольклоры [Мәтін] : [Ә.Найманбайұлы туралы] / Ж. Айтова // Семей университетінің хабаршысы. - 1998. - №2.- Б.149-154.
Әсеттің жария болмаған өлеңдері [Мәтін] // Дидар. - 1998. - 17 қараша.- Б. 2.
Бекбосын, О. Мұражайдан еседі Әсет әні [Мәтін] : [Мақаншы ауылындағы Ә. Найманбайұлының мұражайы туралы] / О. Бекбосын // Дидар. - 1998. - 28 мамыр. - Б. 3.
2000 - ...
Қожағұлов, С. Әсеттің "француз қиссасы" [Мәтін] : [Ә.Найманбайұлының "Француз қиссасының" шығу тарихынан] / С. Қожағұлов // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2000. - №2.- Б. 36-38.
Мәсімхан, Д. Сарап [Мәтін]: әдеби-зерттеу мақалаларының жинағы / Д. Мәсімхан - Астана : Елорда, 2001. - 240 б.
Толыбаев, Қ. Ән салсаң Әсеттей сал әсемдетіп... [Мәтін] / Қ. Толыбаев // Қазақстан-Заман. - 2002. - 7 маусым.- Б.12.
Нұржекеұлы, Б. Өнер құдіреті [Мәтін] / Б. Нұржекеұлы - Алматы : Білім, 2003. - 100 б. - (Уақыт және қаламгер).
Мұхамадиұлы, М. Ақынннан қалған асыл сөз [Мәтін] / М. Мұхамадиұлы // Семей таңы. - 2004. - 29 қазан. - Б.14.
Қазақ халқының дәстүрлі музыкасы [Мәтін] / Т. Жұмалиева, Д. Ахметбекова. - Алматы, 2005. - 557 б.
Чугаева Н. Найманбайұлының "Салиха-Сәмен" поэмасындағы романтизм [Текст] : сборник докладов международной студенческой научно-практической конференции / Н.Чугаева // Студент и лидерство: программа профессионального роста и карьеры (18-19 мая 2007г.). - Усть-Каменогорск, 2007. - С. 7.
Бақтыбаев, С. "Әсеттей сал ән салсаң..." атты дәстүрлі әншілер байқауына [Мәтін] / С. Бақтыбаев // Мәдениет жаршысы / Шығыс Қазақстан облыстық мәдениет басқармасы=Управление культуры Восточно-Казахстанской области. - Өскемен, 2009. - № 11.- Б. 4-5.
Ердембеков, Б. Әсет ақын мұрасы хақында [Мәтін] / Б. Ердембеков // Семей таңы. - 2009. - 15 қаңтар.- Б. 3.
Нұғман, Ә. Қазақтың әншілік дәстүрі [Мәтін] / Ә. Нұғман. - Алматы : Арыс, 2009. - 235 б.
Кенжебайұлы, Б. Бес томдық шығармалар жинағы [Мәтін] / Б. Кенжебайұлы Т. 1 : Түрік қағанатынан бүгінгі күнге дейін.. - Алматы : Асем-систем, 2010. - 344 б.
Білгенге маржан [Мәтін] : қанатты сөздер мен мақал-мәтелдер / құраст. А. Қ. Керімтаев. - Алматы : Көркем баспасы, 2010. - 416 б.
Разуев, Ә. Ақын Әсеттің бойтұмары [Мәтін] / Ә. Разуев // Ертіс өңірі. - 2010. - 8 қыркүйек. - Б.12.
Разуев, Ә. Әсет Найманбайұлының мұражайы [Мәтін] / Ә. Разуев // Уақыт тынысы. - 2010. - 15 мамыр. - Б. 5.
Еділбаева, Г. Ә.Найманбайұлының қисса - дастандары [Мәтін] / Г.Еділбаева // Вестник Казахстанско-Американского Свободного Университета. - 2006. - №2. - Б. 146-150.
Маман, Ж. Әсеттің ақырғы әні [Мәтін] : музыкалы хикаят / Ж. Маман // Таң-Шолпан. - 2012. - № 1. - Б. 88 - 119.
Разуев, Ә. Бір сапардың ізімен [Мәтін] : ақын Ә. Найманбайұлының туғанына 145 жыл / Ә. Разуев // Уақыт тынысы - Пульс времени. - 2012. - 27 қыркүйек.- Б. 3.
Қазақтың 100 поэмасы [Мәтін]. Т. 1. - Алматы : Жазушы, 2013. - 376 б.
Дәулетхан, Ә. Әсет Найманбай мен Шылбы-Әлім Ахұн Көбекұлының жазысқан өлең хаттары жөнінде [Мәтін] / Ә. Дәулетхан // Дәстүр. - 2014. - №6. - Б. 52-57.
***
Поэты пяти веков : Казахская поэзия XV-начала XX веков. - Алматы : Жазушы, 1993. - 334 с.
Жубанов, А. Соловьи столетий : Очерки о народных композиторах и певцах / А. Жубанов - Алматы : Дайк-Пресс, 2002. - 456 с. - Асет: с. 278-291.
Гайнуллина, Ф.А. Литература Семипалатинского Прииртышья [Текст] / Ф.А. Гайнуллина // Семипалатинск, 2002. - 132 с.
Литература Казахстана [Текст]: энциклопедический справочник. - Алматы: Аруна, 2010. -Асет Найманбаев: с. 71.
2000 - ...
Шака, А. Акын-импровизатор, поэт, композитор [Текст] : [к 135-летию великого казахского акына А. Найманбаева] / А.Шака // Рудный Алтай. - 2002. - 6 авг. - С. 4.
Баймагамбетова, Л. Асет Найманбаев [Текст]: талантливый ученик Абая / Л.Баймагамбетова // Семипалатинские вести. - 2007. - 1 нояб. - С. 3.
Шака, А. Алаколь внимает Асету [Текст] / А.Шака // Рудный Алтай. - 2007. - 7 авг. - С. 10.
Музей певца и композитора [Текст] : со дня открытия в с. Маканчи музея А.Найманбаева исполнилось 20 лет // Рудный Алтай. - 2010. - 19 окт. - С. 3.
Биданова, А. Наследники легендарного импровизатора [Текст] / А.Биданова // Казахстанская правда. - 2012. - 16 ноября. - С. 31.
Левина, Ф. Великому композитору посвящается [Текст] / Ф. Левина // Вести Семей. - 2012. - 13 нояб. - С. 2.
Шакабаев, Р. Песни как жемчуг [Текст] / Р. Шакабаев // Наше дело. - 2012. - 15 нояб. - С. 10.
Ибраева, У.Поэтическое окружение Абая [Текст] / У.Ибраева // Вести Семей. - 2016. - 9 февраля. - С. 4.
Интернет-сілтемелер
Интернет-ссылки
Әсет Найманбаевтың өмірі мен шығармашылығы [Электрондық ресурс] : [өмірбаян] // massaget.kz – Жастар порталы : сайт. – Пайдалану орны : https://massaget.kz/okushyilarga/uy_tapsyirmasyi/26037/ (23.02.2017)
Әсет Найманбаев өлеңдері [Электрондық ресурс] : [өлеңдер] // bilim-all.kz_Білім алл - ақпараттық агентігі : сайт. – Пайдалану орны : http://bilim-all.kz/tag/olen?tag=Әсет%20Найманбаев%20өлеңдері (23.02.2017)
Әсет Найманбаев өмірбаяны, шығармашылығы [Электрондық ресурс] : [өмірбаян] // Сұрақ – Жауап сайты : сайт. – Пайдалану орны : https://surak.szh.kz/574707/әсет-найманбаев-өмірбаяны-шығармашылығы (23.02.2017)
Едилбаева, Г. Б. Ә. Найманбайұлының қисса – дастандары [Электрондық ресурс] / Г. Б. Едилбаева // Вестник КАСУ : сайт. – Пайдалану орны : http://www.vestnik-kafu.info/journal/6/221/ (23.02.2017)
Әсет Найманбайұлы (1867-1923) [Электрондық ресурс] : [өмірбаян] // Uniface қазақстандық ашық база қоры : сайт. - Пайдалану орны : http://www.uniface.kz/index.php?post=article§ion=1&id=407 (23.02.2017)
Асет Найманбайұлы [Электронный ресурс] : [биография] // Историко-краеведческий сайт Шуак : сайт. – Режим доступа : http://shuak.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=100&catid=52&Itemid=136&lang=ru (23.02.2017)
***
Асет Найманбайулы [Электронный ресурс] : [биография] // kazinform.kz – Международное информационное агенство : сайт. – Режим доступа : http://www.inform.kz/ru/aset-naymanbayuly_a2205654 (23.02.2017)
Найманбайулы Асет (1867-1922) [Электронный ресурс] : [биография] // Централизованная библиотечная система города Семей : сайт. – Режим доступа : http://www.cbssemey.kz/index.php?option=com_content&view=article&id=547&lang=ru (23.02.2017)
Кожагулов, С. К. Литературное наследие А. Найманбайулы (проблемы жанра, художественной структуры, текстологии) [Электронный ресурс] : [реферат] / С. К. Кожагулов // Национальный научный портал республики Казахстан : диссертации : сайт. – Режим доступа : http://www.nauka.kz/page.php/upload/images/upload/files/prezentation_16092016_3.pptx?page_id=107&lang=1&month_to=12&year_to=2016&page=579 (23.02.2017)